12/6/16

Leksione nga Amerika Latine për korrupsionin e madh në Kosovë

Nita Shala | BIRN | Tiranë

Eksperienca botērore nē kriminologji konfirmon që ballafaqimi i zyrtarëve të korruptuar me turpërim publik, arrestim, ndjekje penale dhe dënim me burg thellon kulturën e ndëshkueshmërisë dhe frenon rastet e keqpërdorimeve me detyrën zyrtare në të ardhmen. Në rastin e përgjimeve, disa “shefa” të Kosovës meritojnë të hetohen dhe të provohet nëse vërtetë janë të fajshëm.



(Nita Shala

Nita Shala është Ph.D. Candidate në të Drejtë Ndërkombëtare në IHEID, Gjenevë. Ajo është gjithashtu OSFA-Alumni. Ka mbaruar studimet M.Sc. në Kriminologji dhe Drejtësi Penale në Universitetin e Oxfordit. Ka punuar si eksperte ligjore në disa raste të proceduara nga EULEX, për USAID, zyrën Anti-Korrupsion KEK – Kosovë, si dhe në Zyrën e Prokurorit në Tribunalin e Hagës për Krimet në ish-Jugosllavi. Interesat e saj kërkimore janë mbi garancitë për mos-përsëritje të shkeljeve të rënda të të drejtave të njeriut.


Protesta anti-korrupsion e qytetarëve të Prishtinës, pas publikimit të përgjimeve.

Një seri telefonatash të publikuara nga portali “Insajderi” konfirmojnë kapjen e institucioneve të Kosovës nga qeveritarë të korruptuar. Informojnë mbi pazaret me pronën publike, mënyrën se si janë ndarë pozicione të ndryshme drejtuese dhe lehtësinë dhe normalitetin me të cilin janë rregulluar dhe prishur tendera për përfitime personale. Edhe pse përmbajtja e telefonatave është shokuese, keqpërdorimet e pozitave zyrtare që këto regjistrime demaskojnë, nuk vijnë si surprizë. Eshtë korrupsioni i thellë që ka çuar Kosovën në varfëri të skajshme dhe mungesë të mundësive për jetë të denjë për qytetarët e saj, vërtetim i pasqyruar edhe në raporte të ndryshme të organizmave ndërkombëtarë.

Regjistrimet në fjalë informojnë shumë mbi mënyrat se si një grusht njerëzish që kanë kapur pushtetin, kanë vepruar duke influencuar në mënyrë të paligjshme vendimet në institucionet publike të pavarura, sikur të jetë gjëja më normale. Mund të konkludojmë që këta zyrtarë mbajnë të merituar medaljen e artë në olimpiadēn e korrupsionit.

Në qoftë se tashmë kemi konfirmimin e këtyre pazareve korruptive, çfarë është e natyrshme të ndodhë në vijim dhe cila është strategjia për të adresuar dhe parandaluar këtë fenomen?

Një rrymë mendimi kriminologjie konfirmon që mekanizëm eficent për luftimin e korrupsionit është turpërimi publik i keqbërësve, ndëshkimi i merituar i tyre dhe informimi i përgjithshëm për ekzistimin e rrezikut real për t’u ndëshkuar, në rast të përfshirjes në korrupsion. Në Kosovë, Agjencia Kundër Korrupsionit informon për ndjekje dhe procedim gjyqësor të paktë të rasteve të korrupsionit nga ana e gjyqësorit në Kosovë, por edhe ato pak raste kanë të bëjnë me korrupsionin e vogël.

Përgjigje nga Amerika Latine

Duke marrë parasysh numrin e lartë të skandaleve korruptive, kontekstet e vendeve të Amerikës Latine përbëjnë bazë me vlerë për të analizuar jo vetëm fenomenin e korrupsionit, por posaçërisht përgjigjen ndaj korrupsionit të madh.

Presidenti aktual meksikan, Enrique Peña Nieto u zbulua që banonte në shtëpi të ndërtuar dhe në pronësi të një kompanie ndërtimi që kishte përfituar mbi 80 kontrata të mëdha me qeverinë. Me zbulimin e konfliktit të interesit, çështja nuk kaloi fazën paraprake të shqyrtimit gjyqësor dhe u mbyll, pasi Presidenti dhe familja ndërruan vendbanim dhe hoqën dorë nga prona në fjalë.

Në Kili, djali i presidentes Michelle Bachelet u akuzua në vitin 2015 për përfitim në mënyrë të paligjshme të një kredie bankare në vlerë prej 10 milionë dollarësh amerikanë, një ditë pas rizgjedhjes së mamasë së tij. Dokumentet zyrtare informonin se si bashkëshortja e tij kishte përdorur këtë shumë për të blerë tokë, të cilën e kishte shitur me vlera përfitimi shumë të larta. Pas bërjes publike të skandalit, paturpësisht presidentja Bachelet informoi shtypin se “qytetarët e Kilit nuk përfshihen në skema korrupsioni” dhe konfirmoi që nuk planifikonte paraqitjen e dorëheqjes.

Në Guatemala, një investigim ndërkombëtar zbuloi afera disa milionëshe që implikonin direkt ish-presidentin Otto Perez Molina. I vënë në presion ndërkombëtar, ai u detyra të paraqiste dorëheqjen pas ngritjes së aktakuzës.

Në Peru, ish-presidenti Alberto Fujimori është aktualisht duke vuajtur një dënim me burgim prej 25 vitesh për aferat e paimagjinueshme korruptive që mendohet t’i kenë shkaktuar dëme financiare Perusë në vlerën e 4 miliardë dollarëve. Presidenti paraprak, Alan Garcia është hetuar për faljen kolektive që u bëri 400 trafikantëve të drogës, “me qëllimin për të zbrazur burgjet e tejmbushura”, sipas administratës së tij.

Rastet e mësipërme janë shoqëruar nga ndjekje penale, por hetimet kanë qenë të pjesshme dhe përgjithësisht, kanë rezultuar në pandëshkueshmëri apo ndëshkim të limituar të zyrtarëve të korruptuar. Shpeshherë, zyrtarët e implikuar kanë vazhduar me karrierën politike, pa ndonjë pasojë.

Në të kundërt, disa nga aferat korruptive të viteve të fundit në Brazil duken të jenë hetuar dhe proceduar seriozisht në instancat e gjyqësorit dhe personat përgjegjës, jo vetëm janë larguar nga pozicionet drejtuese, por kanë marë dënimin e merituar.

Në Brazil, ndjekje serioze penale

Në Brazil- vendin mikpritës të Olimpiadës së fundit, presidentja Dilma Rousseof u largua nga zyra në maj 2016 për shkak të keqpërdorimit të detyrës dhe është në proces impeachment-i para Senatit Brazilian.

Por një skandal edhe më i madh duket se konfirmon synimin serioz të Prokurorisë për luftë kundër korrupsionit, ai i lidhur me skemën Lavo Jato. Sipas akuzës, anëtarë të ekzekutivit kanë keqpërdorur detyrën zyrtare duke lidhur kontrata në emër të kompanisë publike të naftës “Petrobras” për një periudhë 10 vjeçare (2004-2014) duke përfituar miliarda dollarë dhe kaluar këto shuma në llogaritë personale të tyre apo në fondet e partive të tyre politike.

Aktualisht janë nën hetim shumë zyrtarë, përfshirë 13 senatorë, 22 deputetë federalë dhe 2 guvernatorë, përfshirë dhe deputetin Eduardo Cunha, që kryesoi impeachment-in kundër presidentes Rousseof.

Një studim mbi aferat korruptive në Brazil tregon se lidhur me korrupsionin e madh këto 5 vitet e fundit janë arrestuar mbi 160 zyrtarë të lartë dhe dënuar mbi 100 prej tyre. Ndër personat e dënuar me burg afatgjatë janë Macelo Odebrecht, CEO i mëparshëm i kompanisë më të madhe të ndërtimit në Amerikën Jugore, ish-drejtori i kompanisë publike “Petrobras”, Jorge Zelada dhe ish-arkëtari i Partisë së Punës, Joao Vaccari Neto.

Çfarë e veçon Brazilin nga shtetet fqinjë është forca me të cilën institucionet shtetërore – Prokuroria dhe Gjyqësori Federal – kanë reaguar ndaj korrupsionit të madh që implikon zyrtarët e lartë të shtetit.

Përgjigja ndaj korrupsionit në Kosovë

Në Kosovë, rastet e ndjekjeve penale të aferave korruptive të zyrtarëve të lartë janë kryer në mënyrë të pjesshme nga Prokuroria e Misionit të EULEX-it. Ndërkohë, Prokuroria e Kosovës është marrë kryesisht me raste të korrupsionit të vogël.

Duke njohur rëndësinë e merituar nevojës për të luftuar korrupsionin e vogël, është i domosdoshëm adresimi me intensitet dhe seriozitet i korrupsionit të madh, veçanësisht për dëmin financiar dhe social shumëfish më të madh që shkakton.

Në mënyrë ironike, skandalet janë shenjë pozitive, sepse tregojnë që ekziston përpjekja për të garantuar llogaridhënie dhe ndëshkim. Por një administrim publik i ndershëm bëhet realitet vetëm kur krijohet kulturë averzioni ndaj korrupsionit të madh dhe ekziston vullnet real i gjyqësorit për të luftuar korrupsionin.

Eksperienca botērore nē kriminologji konfirmon që ballafaqimi i zyrtarëve të korruptuar me turpërim publik, arrestim, ndjekje penale dhe dënim me burg thellon kulturën e ndëshkueshmërisë dhe frenon rastet e keqpërdorimeve me detyrën zyrtare në të ardhmen. Gjithashtu, është e vërtetë e njohur që lufta kundër korrupsionit fillon nga kokat e mëdha. Në rastin konkret, disa “shefa” të Kosovës meritojnë të hetohen dhe të provohet nëse vërtetë janë të fajshëm, siç lënë të kuptojnë regjistrimet në fjalë.

12/5/16

Gjithçka që ndodhi në gjykatat e Kosovës



Megjithatë gjyqësori gjatë vitit që e lamë pas ishte në kërkim të fitimit të besimit të qytetarëve, pasi gjykimet e pakta të “peshqve të mëdhenj” zvarritja e proceseve gjyqësore, përfundimi i disa rasteve të korrupsionit pa epilog fajësues, ose dënimet e ulëta e mosvuajtja e dënimit u japin shumë të drejtë atyre që ndihen të pakënaqur me gjykatat në Kosovë.
Rasti që bëri bujën më të madhe ishte ai i kryetarit të Gjykatës së Apelit Sali Mekaj.

Pasditen e 20 korrikut të vitit që lamë pas, kryetari i Gjykatës së Apelit, u arrestua nën dyshimin se ka kryer veprën penale keqpërdorim i detyrës apo autoritetit zyrtar.

Arrestimi i Mekajt humbi dhe dëmtoi edhe më shumë besimin e qytetarëve karshi institucioneve të drejtësisë, ndërsa Këshilli Gjyqësor i Kosovës si pasojë e fillimit të hetimeve pezulloi nga puna Mekajn deri në përfundimin e tyre.

Për Mekajn gjatë 2015-ës nuk pati as ngritje aktakuze, as përfundim hetimesh.

Gjatë vitit që shkoi aktakuza u ngritën edhe ndaj atyre që duhet të ngrënë akte akuzuese.

Kryeprokurorja e Prokurorisë Themelore të Gjakovës Shpresa Bakija u gjet në bankën e të akuzuarve. Ndaj sa u ngrit aktakuzë në gusht të vitit të kaluar nën akuzat për tri vepra penale, mes tyre edhe për zbulim të fshehtësisë zyrtare.

E arrestuar dhe me aktakuzë përfundoi edhe prokurorja e Prokurorisë Themelore në Mitrovicë, Vahide Badivuku.

Gjykime të ministrave e kryetarëve të komunave

Fatmir Limaj, Astrit Haraqija, Valton Beqiri, Ramadan Muja, Sami Lushtaku, Nexhat Demaku, janë vetëm disa nga zyrtarët që patën punë me gjykatat gjatë vitit 2015.

Fatmir Limaj, në vitin 2015 vazhdoi të mbetet i akuzuar. Këtë herë, akuzat kishin të bënin me kohën kur Limaj ishte ministër i Ministrisë së Transportit dhe Telekomunikacionit. Dy rastet në të cilat Limaj ishte i akuzuar, MTPT 1 dhe MTPT 2, u bashkuan në një rast të vetëm.

Limaj u deklarua i pafajshëm, ndërsa akuzën e quajti të ngritur me urdhër politik. Rasti aktualisht është duke u proceduar, ndërsa do të duhej të përmbyllet gjatë vitit 2016.

Limaj përpos rastit MTPT ishte pjesë e gjykimit për të tretën herë edhe në rastin Kleçka, për të cilin dy herat e kaluara ishte shpallur i pafajshëm, por pas ankesës së prokurorisë Gjykata e Apelit shqyrtoi “Kleçkën”.

Në listën e të dënuarve nga gjykata e shkallës së parë për vitin 2015, figurojnë edhe ish-ministrat e kulturës, Astrit Haraqija dhe Valton Beqiri. Që të dyve iu shqiptuan dënime relativisht të lehta me kusht.

Ramadan Muja përkundër se ishte dënuar nga Gjykata Themelore në Prizren në mars të vitit 2014 për keqpërdorim të detyrës, ai gati dy vite më pas vazhdon të jetë kryetar i Prizrenit edhe pse ishte gjetur fajtor dhe dënuar me dy vjet burgim me kusht.

Gjykata e Apelit, afër një vit e gjysmë pasi Muja ishte dënuar, vendosi që këtë çështje ta kthejë përsëri në rigjykim në Gjykatën Themelore të Prizrenit, duke e kthyer kështu rastin në pikën zero.

Por, kjo nuk ishte e tëra në rastin Muja gjatë vitit 2015. Në përmbyllje të vitit 2015, Gjykata Supreme e Kosovës i dha një kthesë interesante këtij rasti duke e rrëzuar vendimin e Apelit me të cilin lënda e Mujës ishte kthyer në rigjykim.

Sami Lushtaku, kryetari i Skenderajt në maj të vitit të kaluar u dënua me 12 vjet burgim nga gjykata, nën akuzat për vrasje të kryer në vitin 1998, ndërsa në rastin e njëjtë por për akuzat e keqtrajtimit të civilëve gjatë luftës me 6 vjet burg u dënua Sylejman Selimi.

Sylejman Selimi, ishte pjesë e grupit që u gjykua në rastin e njohur si “Drenica 2”, ku u dënua edhe me 8 vjet burg për keqtrajtim të të ndaluarve në Likovc.

Përpos Selimit, në këtë rast u dënuan edhe nëntë personat tjerë të “Grupit Drenica 2” që akuzoheshin bashkë me Sylejman Selimin. Isni Thaçi dhe Jahir e Zeqir Demaku u dënuan me nga 7 vjet burg. Gjykata në këtë rast dënimin prej 3 vjetësh ua shqiptoi edhe Agim, Selman, Driton e Bashkim Demajt dhe Fadil Demakut.

Pjesë e këtij rasti ishte edhe kryetari i Komunës së Drenasit, Nexhat Demaku. Ai u dënua me 3 vjet burg.

Kryetari i Drenasit, fajtor u gjet edhe Gjykata Themelore në Prishtinë edhe në një rast të një natyre tjetër. Ai është dënuar me 1 vit e gjashtë muaj burgim nga gjykata e shkallës së parë nën akuzën e keqpërdorimit të detyrës zyrtare në cilësinë e kryetarit të Komunës së Drenasit.

Për dallim nga Lushtaku dhe Demaku, ndonëse u gjet se Komuna e Shtërpcës kishte lidhur një aneks-kontratë që nuk ishte në përputhje me ligjin e prokurimit në Kosovë, kryetari i kësaj komune Bratisllav Nikoliq, dhe zyrtari i prokurimit i kësaj komune Agim Rexhepi, u shpallën të pafajshëm për keqpërdorim të detyrës zyrtare. Kryetari i trupit gjykues vlerësoi se të akuzuarit kishin qenë nën lajthim faktik dhe juridik.

I pafajshëm u shpall edhe kryetari i Komunës së Dragashit Salim Jenuzi dhe konsulli i Republikës së Kosovës në Sofje, Lulzim Rifaj. Të dy akuzoheshin për shpërdorim të detyrës zyrtare.

Pafajësia për shpërdorim detyre iu shqiptua edhe ish-kryetarit të Kamenicës Shaip Surdulli.

Gjatë vitit 2015, me aktakuzë u bë edhe një ish-kryetar komune. Mehmet Krasniqi ish-kryetari i Komunës së Obliqit, u akuzua për keqpërdorim të detyrës zyrtare. AI u deklarua i pafajshëm lidhur me aktakuzën. Rasti do të vazhdojë në vitin 2016.

Raste tjera në të cilat u përfshinë zyrtarë të ministrive dhe që zgjuan vëmendje gjatë vitit 2015 ishin gjykimet për Parkun e Biznesit në Drenas dhe për mbetjen e udhëtarëve pa aeroplan në Aeroportin e Prishtinës në vitin 2009.

Rasti i Parkut të Biznesit në Drenas përfundoi me dënimin e të akuzuarve, por dënimet u konsideruan si relativisht të buta. Nexhat Krasniqi, si ish-shef i prokurimit në Mistrinë e Tregtisë dhe Industrisë u gjet fajtor dhe u dënua me 26 muaj burgim me kusht, ndërsa Adem Zogjani me 10 muaj, Sadri Hykosmani me 8 muaj dhe Safet Fazliu 7 muaj burgime me kusht.

Të pafajshëm u shpallën të gjithë të akuzuarit edhe në rastin e udhëtarëve të mbetur në Aeroportin e Prishtinës. Dy zyrtarët e Ministrisë së Transportit, Nexhat Bala dhe Ismal Berisha u shpallën të pafajshëm për akuzën e keqpërdorimit të detyrës zyrtare.

Në këtë rast i akuzuar ishte edhe Besnik Mustafa, djali i kryeministrit të Kosovës, Isa Mustafa. Ai akuzohej për keqpërdorim të detyrës zyrtare, ndërsa në fjalën përfundimtare prokurori i Prokurorisë Speciale të Kosovës, Ali Rexha u tërhoq nga akuza ndaj tij dhe dy kolegëve të Besnik Mustafës, Shefqet Qerkinit dhe Seladin Ujkanit.

Në bankën e të akuzuarve në vitin 2015, u paraqit edhe drejtori i Drejtorisë së Arsimit në Komunën e Prizrenit, Nexhat Çoçaj. Ai akuzohet për keqpërdorim të detyrës lidhur me një manifestim në Komunën e Prizrenit. Ai u deklarua i pafajshëm lidhur me akuzën, ndërsa pritet që gjatë vitit 2016 të ketë epilog lidhur me këtë rast.

Terrorizmi

Të dyshuarit për terrorizëm, janë një dukuri relativisht e re për Kosovën dhe gjykatat e saj. Shumë të rinj kosovarë u bënë pjesë e luftërave me karakter religjioz në Siri dhe Irak duke u rreshtuar krahas organizatave terroriste.

Rrjedhimisht, të njëjtit pas kthimit në Kosovë u përballën dhe vazhdojnë të përballen me aktakuza për pjesëmarrje në grupe terroriste dhe vepra të tjera të ngjashme që lidhen me terrorizmin.

Rastet që bënë bujën më të madhe gjatë vitit 2015, janë rasti i Liqenit të Badovcit ndaj pesë personave të arrestuar te ky liqen në mëngjesin e 11 korrikut të vitit të kaluar. Fillimisht u ngritën dyshime për helmim të ujit, por këto dyshime nuk dolën të vërteta pasi që në aktakuzën që u ngrit më 10 dhjetor doli se qëllimi ishte helmimi i ujit por leximi i një deklarate besnikërie ndaj liderit të ISIS-it.

Rast tjetër i terrorizmit që bëri bujë mediatike ishte edhe rasti i Zeqirja Qazimit dhe të tjerëve. Zeqirja Qazimi dhe të tjerët akuzohen për vepra penale që ndërlidhen me terrorizëm. Zeqirja Qazimi dhe të tjerët kishin mohuar akuzat dhe deklaruar veten të pafajshëm.

Po ashtu ndoshta njëri nga rastet që bëri jehonën më ta madhe në Kosovë, është rasti i Slobodan Gavriqit. Ai ishte arrestuar në dhjetor të vitit 2014 dhe i ishin zënë rreth 12 kilogram eksplozivë. Ndaj tij ishte ngritur aktakuzë në korrik të vitit të kaluar. Rasti është duke vazhduar dhe pritet të ketë epilog gjatë këtij viti.

Raste tjera të rëndësishme

Viti 2015 kishte një llojllojshmëri të madhe të rasteve që u paraqitën në gjykatë. Ngjarjet politike në vend e veçanërisht ato që ndodhën në Kuvendin e Kosovës, rezultuan me arrestime të shumta të aktivistëve e po ashtu edhe të deputetëve të opozitës, ndaj disa për të cilëve u ngrit edhe aktakuzë.

Albin Kurti, Albulena Haxhiu, Donika Kadaj- Bujupi dhe Faton Topalli janë disa nga deputetët ndaj të cilëve u ngrit aktakuzë, u arrestuan dhe vuajtën edhe paraburgim. Gjithsej 13 deputetë të opozitës kaluna nëpër procedura policore e gjyqësore nën dyshimet për hedhjen e gazit lotsjellës në Kuvend.

Rast tjetër i rëndësishëm në vitin 2015 që mori epilog në këtë vit ishte edhe gjykimi për vrasjen e policit të njësisë speciale Enver Zymberi në korrik të 2011-ës. Radovan Radiqi dhe Millovan Vllaskoviqi u shpallën të pafajshëm për vrasjen e Zymberit.

Për dallim prej tyre, 6 policët e njësisë speciale të Kosovës, u gjetën fajtor dhe u dënuan lidhur me rastin e truprojave të Vulinit.

Gani Konjuhi u dënua me 1 vit e 6 muaj burg, ndërsa me dënime me kusht u dënuan Sabit Sadiku, Naim Durmishi, Nexhmedin Sahiti, Sevdaim Abdullahu dhe Ilmi Rexhepi. Ata akuzoheshin për keqtrajtim të disa personave gjatë vizitës së ish-shefit të zyrës për Kosovës në Qeverinë e Serbisë, Aleksandër Vulin në Kosovë më 7 janar 2013.

Me 3 vjet e 2 muaj burg dhe me 4000 mijë euro gjobë u dënua edhe Shefki Hallaqi, i njohur si “Sheki”. Ai nga Prokuroria Themelore në Prizren akuzohej për përdorim dhe armëmbajtje të armës duke sulmuar stacionin e Policisë së Kosovës në Prizren.

Rasti i Naser Kelmendit, i cili edhe pse i arrestuar në maj të vitit 2013, dhe i cili akuzohet për vrasje dhe narkotikë, nuk ka arritur të përfundojë gjatë vitit 2015, ndërsa kjo pritet të ndodhë në vitin 2016. Kelmendi vazhdimisht ka deklaruar se ndihet i pafajshëm.

Ngjashëm me Kelmendin po vazhdon edhe gjykimi i Enver Sekiraqës që akuzohet për nxitje në vrasjen e Triumf Rizës, ndonëse seanca fillestare lidhur me këtë rast ishte mbajtur në tetor të vitit 2014. Sekiraqa po ashtu asnjëherë nuk e ka pranuar fajësinë për veprat që i ngarkohen. Pritet që gjykimi të përfundojë këtë vit.

Rast tjetër, i cili ndodhi për herë të parë në Republikën e Kosovës, ishte edhe rasti i parë i shqiptimit të dënimit me burgim të përjetshëm.

Rast tjetër i rëndësishëm në Kosovë në vitin 2015 ishte edhe rasti i gjykimit të ish-deputetit Gani Geci. Ai akuzohet për vrasjen e Ruzhdi Shaqrit në gusht të vitit të kaluar.

Edhe pse gjatë 2015-ës kishte shumë gjykime të zyrtarëve të lartë, lëndët e të cilëve filluan, vazhduan ose morën epilog vitin e kaluar, dënimet e buta, dështimi i prokurorisë për të provuar fajësinë dhe si rezultat shpallja si të pafajshëm e shumë të akuzuarave, veçanërisht për korrupsion, e së fundmi edhe dyshimi edhe arrestimi i figurave kyçe të institucioneve të drejtësisë nuk kontribuuan në krijimin e besimit të qytetarëve në sistemin e drejtësisë.

Korrupsioni në gjykatat shqiptare

Sondazhi i Qendrës për Transparencë dhe Informim të Lirë është i pari që sjell të dhëna dhe vlerësime nga gjyqtarët për sistemin e drejtësisë.
Korrupsioni në gjykatat shqiptare vazhdon të mbetet problem kryesor. Këtë përfundim e kanë pohuar së fundi edhe vetë gjyqtarët në një sondazh të Qendrës për Transparencë dhe Informim të Lirë. Një pjesë e konsiderueshme e tyre pohojnë se sistemi gjyqësor është i korruptuar dhe pa integritet. Po ashtu pjesa dërrmuese e gjyqtarëve pohojnë se janë të pakënaqur nga pagat.

Qendra për Transparencë dhe Informim të Lirë publikoi sot një sondazh me gjyqtarët e shkallës së parë ku ata vetë e cilësojnë sistemin e drejtësisë shqiptare si të korruptuar dhe pa integritet. Në sondazhin që përfshiu më shumë se gjysmën e gjykatave të vendit, kryesisht në qytetet e mëdha, gjyqtarët deklarojnë se korrupsioni dhe mungesa e integritetit vijnë nga joshja e madhe për të favorizuar njërën palë në gjyq dhe nga ndërhyrjet e shumta të deputetëve, zyrtarëve të lartë qendrorë dhe vendorë për të ndikuar në vendimet e gjykatave.

Në sondazhin e Qendrës për Transparencë dhe Informim të Lirë morën pjesë rreth 60 për qind e gjyqtarëve; ose 177 gjykatës nga 305 gjithsej, të anketuar në 14 gjykata nga 23 gjithsej. Ekspertët mendojnë se përfundimet e studimit janë përfaqësuese për opinionin kritik që ata vetë kanë shprehur për gjendjen e sistemit të drejtësisë.



Rreth 25 për qind e të anketuarve deklarojnë se gjyqësori në Shqipëri është i korruptuar, ndërsa 58 për qind thonë se ky është vetëm perceptim, ndërsa rreth 18 për qind deklarojnë se gjyqësori nuk është i korruptuar. Gjysma e të anketuarve, 57 për qind, janë shprehur se sistemi gjyqësor është pjesërisht i varur nga politika, ndërsa 33 për qind e gjyqtarëve të pyetur mendojnë se ai është i pavarur prej politikës. Në po këto raporte janë edhe mendimet e tyre edhe lidhur me integritetin e sistemit gjyqësor.

Lidhur me rryshfetet, rreth 30 për qind e gjyqtarëve deklaruan se një herë, disa herë dhe shumë shpesh kanë patur oferta për pagesa për të favorizuar me vendime një palë në gjyq, ndërsa rreth 60 për qind e tyre deklaruan se nuk kanë pasur oferta të tilla. Por nga vijnë ndërhyrjet për favorizime në procesin gjyqësor? Gjyqtarët e anketuar thonë se ato vijnë 5 për qind nga qeveria, 5 për qind nga deputetët, 4 për qind nga presidenca, 31 për qind nga avokatët, 16 për qind nga zyrtarë të pushtetit vendor.

Dështimi apo zvarritjet e gjyqeve vijnë kryesisht nga mungesat e avokatëve si dhe nga mungesa e dëshmitarëve, ndaj ata kërkojnë ngritjen e një strukture të posaçme që t’i sjellë ata në gjyq. Gjyqtarët vlerësojnë se shoqëria civile nuk i ka ndihmuar aspak në punën e tyre, ndërsa media përbën presion në shumë raste.

Gjyqtarët e anketuar janë të pakënaqur me pagën, rreth 70 për qind e tyre, dhe të kënaqur janë vetëm 7 për qind. Po ashtu mbi 75 për qind e tyre ndjehen të pasigurtë dhe pak të sigurtë në vendin e punës. Gjatë anketimit gjyqtarët kanë treguar se si ata japin pagesa për të marrë shërbime mjekësore, administrative etj, duke rënë edhe vetë pre e korrupsionit.

Sondazhi i Qendrës për Transparencë dhe Informim të Lirë është i pari që sjell të dhëna, vlerësime dhe propozime nga vetë gjyqtarët për gjendjen e sistemit të drejtësisë, i cili perceptohet masivisht në opinionin publik si fusha më e korruptuar e jetës shqiptare, pas doktorëve dhe doganierëve.

Vonesa e shqyrtimit te lëndëve në gjykata, mundësi për zhvillim të korrupsionit

Instituti Demokratik i Kosovës (KDI), degë e Transparency Internacional në Kosovë, ka publikuar studimin më të ri “Pritja për drejtësi” i cili rithekson nevojën për kushte më të mira në gjyqësi dhe të angazhojë më shumë juristë për të zvogëluar numrin e lëndëve në gjykata. Raporti u diskutua në tryezën ku merrnin pjesë përfaqësues të gjykatave, prokurorisë, shoqërisë civile, etj.

KDI ofron këshilla ligjore për dëshmitarë, viktima dhe sinjalizues të korrupsionit, i cili shërbim gjatë gjithë vitit ka pranuar raporte të ndryshme nga qytetarët në lidhje me sistemin e drejtësisë në vend, e në veçanti me kohën që ata duhet të presin derisa çështja e tyre të merr epilog përfundimtar para organeve të drejtësisë.

Rastet që janë raportuar në KDI tregojnë që në gjykata vazhdon të mbetet një numër shumë i madh i lëndëve të vjetra e të pazgjidhura, madje edhe nga viti 1999. Nëse një palë, qoftë në procedurë civile, penale, administrative apo ekonomike nuk e merr drejtësinë në kohë të arsyeshme, atëherë detyrohet t’i drejtohet mënyrave të tjera zgjidhjes së çështjeve të tyre.

“Mënyrat e tjera nënkuptojnë rrugët joligjore si mitdhënia dhe favorizimi, që në vete përbëjnë korrupsion”, potencoi Florent Spahija, këshilltar ligjor në KDI.

E gjetura tjetër nga raporti është kostoja ekonomike që u shkaktohet palëve por edhe vet shtetit nga vazhdimi i pafund i gjykimeve për çështjen e njëjtë. Palët në këto raste dalin dy herë të dëmtuara, njëherë si taksapagues pastaj edhe si palë në procedurë.

Visar Sutaj nga KDI theksoi që të gjeturat janë bazuar në hulumtimin e realizuar nga KDI dhe analizimin e statistikave të KGjK-së në lidhje me menaxhimin e lëndëve nga sistemi i drejtësisë. Tutje i njëjti shtoi se “sistemit të drejtësisë i duhen më shumë këshilltarë ligjorë dhe bashkëpunëtorë profesionalë në mënyrë që të zvogëlohet numri i lëndëve dhe që qytetarët të marrin drejtësinë”.

Përfaqësuesi i Këshillit Gjyqësor të Kosovës z. Agim Maliqi tha se për shumë rekomandime që janë ngritur në raport kanë filluar aktivitete konkrete, është rritur numri i gjykatësve në gjykata themelore për të trajtuar lëndët e natyrave korruptive, ndërsa parashihet edhe trajnimi i tyre. Sa i përket llogaridhënies ai potencoi se ka gjëra që duhet përmirësuar, ndërsa theksoi se ligji i ri parasheh masa ndëshkuese më ashpra, p.sh. gjyqtarët tani mund të shkarkohen për shkak të mosperformancës.

Arton Demhasaj, drejtori i organizatës Çohu tha që dënimi me kusht për lëndët e korrupsionit është nxitje e korrupsionit, ndërsa masat ndëshkuese për lëndët e korrupsionit është e ulët dhe shqetësuese për parandalimin e krimit të organizuar dhe korrupsionit. Ai po ashtu vuri theksin te parashkrimi i lëndëve, si problem kryesor që vazhdon ta përcjellë punën e gjykatave.

Shërbimin për Këshilla Ligjore për viktima dhe sinjalizues të korrupsionit në KDI përveç mundësisë për të takuar direkt zyrtarin ligjor në zyrën e saj, ka edhe linjën telefonike pa pagesë 0800 77 777, ku qytetarët mund të raportojnë raste korrupsioni, qofshin si dëshmitarë apo viktima të këtyre rasteve. Gjithashtu formë tjetër e raportimit është edhe adresa elektronike info@kdi-kosova.org.


Lexoni :

http://www.akk-ks.org/repository/docs/Raport_Analize_2012%20(1).pdf

Gjykata Speciale do të hetojë edhe korrupsionin


Image result for ismet salihu

Ismet Salihu, profesor i së Drejtës Penale, ka deklaruar se Gjykata Speciale nuk do të merret vetëm me ish-pjesëtarët e UÇK-së. Sipas tij, kjo gjykatë do të merret edhe me vrasjet që kanë ndodhur pas luftës në Kosovë dhe me çështjet e korrupsionit.

“Kjo gjykatë nuk është vetëm për UÇK-në, por për krimet e kryera gjatë vitit 1998, pas qershorit të vitit 1999, pra edhe pas çlirimit të Kosovës. Kjo gjykatë do të merret edhe me vrasjet që kanë ndodhur pas luftës, të cilat sigurisht janë duke u hetuar. Po ashtu, kjo gjykatë do të merret edhe me milionerët e ri, të cilët janë bërë milionerë për dy vjet. Pra, kjo gjykatë do të merret edhe me veprat penale të korrupsionit”, ka deklaruar Salihu.

Edhe pse zyrtarisht nuk dihet se sa do të jetë mandati i Gjykatës Speciale për krimet e pretenduara të UÇK-së, e cila pritet të themelohet së shpejti, profesori i së Drejtës Penale, Ismet Salihu, ka bërë me dije për “Epokën e re”, se mandati i kësaj gjykate mund të jetë më shumë se pesë vjet.

“Sipas statutit të kësaj gjykate, mandati i saj së paku do të jetë pesë vjet dhe do të jetë i pakufizuar. Pra, minimumi i mandatit të kësaj gjykate do të jetë pesë vjet. Mandati i Gjykatës Speciale mund të jetë 7, 10 e deri në 15 vjet. Pra, sa të ketë nevojë për t’i sjellë në mend shqiptarët dhe për ta sjellë në vend Kosovën”, është shprehur Salihu.

Ai ka vlerësuar se më mirë do të ishte që deputetët e Kuvendit të Kosovës të votojnë në favor të themelimit të kësaj gjykate.


“Më mirë do të ishte që deputetët ta pranojnë këtë gjykatë, sepse me vendos Këshilli i Sigurimit të OKB-së bëhet më keq. Edhe pse ne nuk jemi duke e kërkuar këtë gjykatë, por duhet të bëhemi kinse po e kërkojmë. Prandaj më mirë është ta pranojmë këtë gjykatë, sepse do të ishte më mirë edhe për histori, edhe për imazh të Kosovës”, ka deklaruar Salihu.

Pavarësisht kësaj, profesor Salihu ka thënë se Gjykata Speciale për krimet e pretenduara të UÇK-së nuk do të jetë nën juridiksionin e Kosovës.

Sipas tij, prokurorët dhe gjyqtarët e kësaj gjykate do të jenë ndërkombëtarë.

“Gjykata Speciale për krime lufte nuk ka lidhje me juridiksion të Kosovës. Kjo gjykatë krejtësisht do të jetë jashtë juridiksionit të Kosovës. Vendorët nuk do të kenë kurrfarë pushteti. Ajo çfarë do të jetë e Kosovës është Kodi Penal”, ka thënë ai.


Veprat që janë kryer gjatë vitit 1998-1999, sipas Salihut, do të gjykohen sipas Kodit Penal të ish-Jugosllavisë.

“Është parim i drejtësisë, se njerëzit duhet të dënohen në bazë të ligjeve që kanë qenë në fuqi gjatë kohës kur kanë vepruar në kundërshtim me ligjin. Aty nuk do të ketë shqiptarë-kosovarë. Krejt gjykatësit dhe prokurorët e kësaj gjykate do të jenë ndërkombëtarë. Nuk u zënë besë më shqiptarëve. Ata janë gërdit prej shqiptarëve”, ka deklaruar Salihu, duke shtuar se institucionet vendore të drejtësisë do të jenë vetëm në shërbim të ndërkombëtarëve.

“Kurrfarë juridiksioni nuk do të jenë as policia, as prokuroria dhe as gjykatat tona. Policia dhe gjykatat tona do të punojnë veç çfarë kërkojnë ndërkombëtarët. Pra, institucionet tona të drejtësisë do të jenë argat të ndërkombëtarëve”, ka thënë ai.

Në këtë kontekst, Salihu ka thënë se edhe të dënuarit nga kjo gjykatë, dënimin do ta kryejnë jashtë Kosovës.


“Ndonjë shqiptar apo kosovar dënimet do t’i mbajë jashtë Kosovës, nëpër shtete të tjera, sepse shqiptarët edhe burgjet nuk po dinë me i mbajt, i kanë prish krejt. Të burgosurit ditën po rrinë në burgje, por natën po dalin prej tyre”, është shprehur Salihu.

Çka mendojnë studentët dhe të rinjtë lidhur me pazaret që po bëhen në Universite

A ka korrupsion në Universitet

Ditëve të fundit në Universitetin e Prishtinës, “Hasan Prishtina” ka pasur arrestime, pezullime dhe shkarkime, nën dyshimet për afera korruptive. Në këtë valë të fundit të shpërfaqjes së dyshimeve për korrupsion, mediat e shkruara në Kosovë kanë publikuar mesazhe telefonike të disa personave, të cilët dyshohet se kanë bërë pazar me provime dhe regjistrime në disa fakultete.

Por, se çka mendojnë studentët dhe të rinjtë lidhur me pazaret që po bëhen në Universitet, flasin ata vetë për rubrikën e përjavshme “VOX”, të Radios Evropa e Lirë.

Berat Hasani, student i vitit të dytë në degën Biznes Ndërkombëtar, në prononcimin dhënë Radios Evropa e Lirës, thotë se Universiteti i Prishtinës e ka humbur kredibilitetin e tij, duke e marrë parasysh se tashmë po dihet që ka korrupsion brenda tij. Por, Berati thotë se atij personalisht nuk i ka ndodhur që dikush t’i kërkojë të holla brenda Universitetit.

“Jam student në vitin e dytë, Biznes Ndërkombëtar. Po ma merr mendja që i ka humbë kredibiliteti, për shkak të korrupsionit. Mendoj se studentët janë vetëdijesuar, edhe i shohin pak më larg gjërat. Unë personalisht nuk e kam pasur rastin të më kërkojnë të holla”, thotë Berati.

Studentja e Fakultetit Juridik, Florina Morina, mendon se besimi i opinionit në Universitetin e Prishtinës ka humbur për 60 për qind, pasi që tashmë po dihet që ka korrupsion brenda institucioneve:

“Po duket që ka korrupsion, sidomos pas ngjarjeve të fundit që ndodhën. Mendoj që deri në 60 për qind e ka humbur besimin, jo vetëm Fakulteti i Mjekësisë, por mendoj se gjithë universiteti e ka humbur kredibilitetin”, tha Morina.

Aferat korruptive në Universitetin e Prishtinës, “Hasan Prishtina” konsiderohen veprime të dëmshme, dëme këto, që sipas ekspertëve të arsimit janë edhe të pariparueshme.

Një tjetër qytetar, i cili nuk deshi t’i bëhej publik emri, thotë se raportimet rreth dyshimeve për korrupsion në universitet, ndikojnë negativisht te qytetarët, meqë konsiderohet institucion edukativ, institucion ku njeriu ngrihet profesionalisht.

“Rastet, në të cilat raportohen për shkelje të çfarëdo natyre qofshin, në procesin edukativ, në procesin e lartë të arsimit, e humbin kredibilitetin, sepse në mendjen e secilit qytetar, institucionet e arsimit portretizohen si institucionet për t’i edukuar gjeneratat dhe për t’i ngritur profesionalisht, por edhe për t’i luftuar d dukuritë e tilla. Prandaj, raportet si këto, që kanë dalë ditëve të fundit, lidhur me disa ngjarje në Fakultetin e Mjekësisë, si dhe në disa fakultete të tjera ndikojnë dukshëm negativisht në imazhin e institucionit të arsimit të lartë, siç është universiteti”.


Edhe Valdete Kastrati, studente në Fakultetin Ekonomik, mendon se gjithmonë në Universitete ka pasur padrejtësi dhe korrupsion.

“Unë gjithmonë kam menduar që ka dallavere në universitet, për regjistrime, blerje të notave. Por, tash, me ngjarjet e fundit që ndodhën dhe u bënë publike, mendoj se është degraduar, shumë duke filluar prej dekanatit, e deri te profesorët e asistentët”, pohon Valdetja.

Ndryshe, Agjencia Kosovare Kundër-korrupsion, është mekanizëm që merret me luftimin e dukurisë së korrupsionit. Drejtues në këtë agjenci thonë se kanë pasur disa raste të ngritjes së kallëzimeve penale që ndërlidhen me Universitetin e Prishtinës.

Lufta kundër korrupsionit është një nga sfidat më serioze përballë institucioneve të Kosovës, të cilat jo rrallëherë thonë se ndaj kësaj dukurie do të ketë zero tolerancë.


Për ta adresuar këtë fenomen, janë themeluar disa mekanizma, që për synim kanë parandalimin dhe luftimin e kësaj dukurie në shoqërinë kosovare.

Mendimin e saj rreth çështjes së aferave korruptive e jep edhe Tina, studente e Gazetarisë.

“Më herët kam dashur të studioj në Universitetin e Prishtinës, por për arsye të ndryshme nuk kam arritur dhe kam shkuar në universitet privat. Por, tash po e shoh që ai nuk ka ndonjë nivel dhe nuk ka ndonjë ndryshim, pasi që në UP po shihet që edhe asistentët mund të vendosin për nota të studentëve, e paramendojeni tash kur ata marrin vendime për studime të studentëve, dihet se çfarë hije e zezë i është dhënë universitetit. Edhe ashtu, UP-ja në disa gara që janë mbajtur me vendet e rajonit, ka dalë diku i 10-ti. Ngjarja e fundit që ka ndodhur, po e argumenton nivelin e studentëve dhe mësimdhënësve që punojnë në Universitetin e Prishtinës”, shprehet Tina.

Në raportin e fundit të “Transparency International”, organizatë kjo e cila merret me Indeksin e Perceptimit mbi Korrupsionin, Kosova ka shënuar ngecje, duke rënë nga pozita e 105-të, në atë të 111-të.

Korrupsioni në sistemin e edukimit po rritet

A ka korrupsion në Universitet
 Sistemi i edukimit në Kosovë po përballet me sfida të shumta si nepotizmi, aktivitetet korruptive dhe neglizhenca. Ndërsa, problemet e përgjithshme në Kosovë ende mbeten papunësia, korrupsioni dhe varfëria.

Në një hulumtim të prezantuar nga Lëvizja Fol, në të cilën janë të përfshirë 800 respodentë, në mesin e të cilëve nxënës, mësimdhënës dhe studentë, rezulton se Qeveria vazhdon të perceptohet si institucioni më i korruptuar dhe shkaktari kryesor i destabilitetit aktual në vend.

Petrit Zogaj nga Lëvizja FOL tha ky është publikimi i parë që është bërë me studentë, nxënës të shkollave të mesme dhe mësimdhënës, për të parë se çfarë njohurish dhe përvojash kanë këto grupe për korrupsionin në sistemin e edukimit.

Hulumtimi është bërë me 400 nxënës të komunave Prishtinë, Ferizaj, Gjakovë, Podujevë dhe Mitrovicë. Në hulumtim janë të përfshirë 100 mësimdhënës të këtyre komunave dhe 300 studentë të 12 fakulteteve. Pra, në hulumtim janë 800 të intervistuar, prej të cilëve janë nxjerrë përvojat e tyre dhe perceptimet për korrupsionin.

Papunësia, korrupsioni dhe varfëria janë tri problemet më të mëdha me të cilat po përballet Kosova. Shkaktarë kryesor i destabilitetit aktual në vend është Qeveria e Kosovës, funksionimi i dobët i drejtësisë dhe niveli i ulët ekonomik. Metbala më tej tha se institucionet më të korruptuara janë Qeveria, prokuroritë, gjykatat, Kuvendi i Kosovës, partitë politike dhe universitet publike e private.

Fitore Metbala: Papunësia, korrupsioni dhe varfëria janë problemet më të mëdha

“Fillimisht këta janë pyetur për problemet e përgjithshme me të cilat po ballafaqohet Kosova sot. Sipas përgjigjeve të respodentëve tre problemet më të përgjithshme me të cilat po përballet Kosova janë papunësia, korrupsioni dhe varfëria. Të pyetur se kush e shkakton destabilitetin aktual në Kosovë, si shkaktarin e parë të gjithë e kanë zgjedhur qeverinë e Kosovës, funksionimin e dobët të drejtësisë dhe nivelin e ulët ekonomik. Sipas tyre këta janë tre arsye pse kemi një destabilitet të tillë në Kosovë. Qeveria e Kosovës gjithashtu është zgjedhur e para edhe në pyetjen se cilat institucione janë më të korruptuarat në Kosovë, e ndjekur nga prokuroritë, Gjykatat, Kuvendi i Kosovës, partitë politike, universitetet publike dhe private. Si më të pa korruptuara i kanë zgjedhur Administratën Shtetërore, Policinë, shkollat, mediat dhe organizatat joqeveritare”, tha Metbala.

Sipas rezultateve të hulumtimit rezulton se niveli i korrupsionit në sistemin e edukimit është duke u rritur. Fitore Metbala nga Lëvizja FOL e cila ka bërë prezantimin e të gjeturave të raportit, tha se në sistemin e edukimi ka aktivitete korruptive, nepotizëm, neglizhencë dhe keqpërdorim të mirave materiale.

Fitore Metbala: Korrupsioni në sistemin e edukimit po rritet

“Një e dhënë shqetësuese që ka dalë nga ky raport është se të gjithë korrespodentët janë pyetur për tu pajtuar me deklaratat rreth korrupsionit apo çështjeve të tjera. Nga mësimdhënësit shumica e tyre janë përgjigjur se personat që gënjejnë, mashtrojnë, shkelin ligjin apo janë të korruptuar kanë më shumë gjasa që të arrijnë në jetë. kjo është një e dhënë shumë alarmante duke qenë se nxjerrë mendimin e mësimdhënësve të atyre që drejtpërdrejtë kanë në dorë edukimin e të rinjve”, tha Metbala.

Ministri i Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, Arsim Bajrami tha se në sistemin e edukimit janë vërejtur disa dukuri korruptive siç është çështja e kurseve private nëpër shtëpi të profesorëve, pastaj dhënia e notave dhe vlerësimi jo real dhe në fund çështja e ekskursioneve, e cila së shpejti do të rregullohet me një udhëzim administrativ, pasi që mund të ketë korrupsion të padukshëm.

Arsim Bajrami: Profesorët po mbajnë kurse nëpër shkolla

“E para është dukuria e disa profesorëve dhe arsimtarëve që shkelin etikën duke mbajtur kurse private në shtëpitë e tyre apo në banesat e tyre edhe pse ne brenda shkollave po u japim hapësirë të mjaftueshme të mbajnë orë shtesë. Brenda shkollave secili mësimdhënës ka mundësi. Nëse duhet me dhënë ndonjë kurs shtesë për nxënës ai ta bëjë brenda shkollës sidomos për nxënës pak më të dobët. .... unë e quaj këtë një formë të korrupsionit”, tha Bajrami.

Por, në të njëjtën kohë ai paralajmëroi fillimin e disa fushatave sensibilizuese, botimin e broshurave, debateve me nxënësit për t’i vetëdijesuar ata se çfarë të këqija sjellë korrupsioni.

Ai tha se korrupsioni në edukim duhet të eliminohet, pasi që është një fushë ku njerëzit edukohen për të qenë bartës të shoqërisë dhe për të promovuar një e dukim civil.

Ndërsa, James Hope, drejtor i misionit të USAID - it në Kosovë, tha se korrupsioni duhet luftuar, sidomos në sistemin e arsimit, që është baza e një shoqërie.

James Hope: Studentët janë të vetëdijshëm se çfarë sfide i pret

“Me një informacion solid i cili mund të jetë i rëndësishëm për zhvillimin e politikave, i cili mund të jetë i rëndësishëm për zhvillimin e ideve të reja për të luftuar korrupsionin dhe për të arritur atë për të cilën foli zotëria, që është gjetja e mënyrave pozitive të të parandaluarit të korrupsionit duke filluar që në periudha të hershme në edukimin e lartë (universitet). Përgjatë prezantimit ju patët rastin të dëgjoni disa prej statistikave, njëra prej të cilave më ngeli në mendje ishte ajo që tregon se ¾ e të gjithë mësimdhënësve dhe studentëve mendojnë se korrupsioni është një çështje e rëndësishme për Kosovën. Kjo sidomos për studentët, ata janë gjenerata e ardhshme e liderëve, biznesmenëve dhe njerëzve të rëndësishëm të vendit. Lajmi i keq është se ky është një problem i vështirë për tu ndaluar. Lajmi i mirë është se ata janë të vetëdijshëm për sfidën dhe janë të gatshëm të bëjnë diçka për ta zgjidhur atë”, tha Hope.

Në këtë konferencë të pranishëm ishin edhe drejtorët e drejtorive të arsimit në komunat, në të cilat është kryer hulumtimi.

​Edhe të rinjtë mendojnë se Qeveria është me e korruptuara

Papunësia, korrupsioni dhe varfëria vazhdojnë të mbetet problemet kryesore në Kosovë. Ndërsa, në sistemin e edukimit problemet kryesore janë nepotizmi, aktivitet korruptive dhe neglizhenca.

Kështu u tha në një prezantim të Lëvizjes FOL, e cila ka publikuar hulumtimin e opinionit publik mbi perceptimin, njohuritë dhe përvojat e të rinjve në fushën e korrupsionit në sistemin e edukimit.

Petrit Zogaj nga Lëvizja Fol tha se është hera e parë që një hulumtim të tillë për korrupsionin e bëjnë me këtë target grup. Ai tha se synim i këtij hulumtimi ka qenë që të dihet njohuritë dhe përvojat që kanë të rinjtë për korrupsionin.

Fitore Metbala ka bërë prezantimin e hulumtimit në të cilën kanë qenë të përfshirë 400 nxënës e studentë të 5 komunave të Kosovës. Sipas këtij hulumtimi, Qeveria vazhdon të jetë më e korruptuara. Situata në sistemin e edukimit vazhdon të përballet me probleme si aktivitete korruptive, keqpërdorim i të mirave materiale, neglizhenca e të tjera.

Ministri i Arsimit, Arsim Bajrami tha se të rinjtë duhet të jenë të mbrojtur nga korrupsioni, për luftimit e së cilit arma më e mirë mbetet edukimi i mirësjelljes dhe vetëdijesimi i të rinjve se korrupsioni është krim.

Ndërsa, James Hope, drejtor i misionit të USAID - it në Kosovë, tha se korrupsioni duhet luftuar, sidomos në sistemin e arsimit, që është baza e një shoqërie.

Hulumtimi është bërë në komunat: Prishtinë, Ferizaj, Gjakovë, Podujevë dhe Mitrovicë.

Korrupsioni në Shqipëri, leksion i pëlqyer edhe në universitetet e huaja

universitet

Korrupsioni në Shqipëri është bërë një shembull i keq edhe për tu shpjeguar në universitetet italiane.

Gjatë ditës së sotme, kreu i Agjencisë Kombëtare kundër Korrupsionit në Itali, Raffaele Cantone duke folur me studentët e Universitetit të Firences ka marrë si shembull Shqipërinë dhe korrupsionin në universitete tona.

Sipas tij, ka politikanë italianë që kanë ardhur në Shqipëri dhe kanë blerë diplomat, raporton Dita.

Cantone thotë se këta njerëz “duhet të hidhen në qeli me forcën e ligjit”.

Korrupsioni “lulëzon” edhe në arsim

Image result for korrupsioni ne arsim

“Ka vite me radhë që kur dukuritë e plagjiaturave, diplomave të blera dhe ngjashëm janë bërë të shpeshta. Nuk do të thoja se bëhet fjalë për një fenomen, gjithsesi të ndjeshëm, që ka nisur të shfaqet kohëve të fundit. Aq më shumë, kam bindjen se shumë vonë nisëm të krijojmë ndjeshmëri ndaj kësaj çështjeje”, thotë Mirushe Hoxha.

Intervistuan: Zeqirija IBRAHIMI dhe Afrim GASHI


Image result for Mirushe Hoxha.


Prof. Mirushe Hoxha është ndër intelektualet e pakta shqiptare në Maqedoni që i tejkaluar kufijtë e ngushtë jo vetëm fizikë e politikë, por edhe intelektualë, të Maqedonisë. Ajo është doktor i shkencave humanistike (në Universitetin e Zagrebit) dhe doktor i shkencave juridike (në Universitetin e Nices, Francë). Duke qenë ligjëruese në disa universitete të Maqedonisë, por edhe nëpër universitete të huaja, ajo mund të jetë pedagogia më e qëlluar për të realizuar një intervistë për arsimin shqip në Maqedoni dhe për perspektivat e arsimit shqip në përgjithësi.

 Cili është perceptimi që keni ju për arsimin shqip sot në Ballkan: kemi ngecje apo avancim?

M. HOXHA: Me hapjen e shkollave të para në gjuhën shqipe, arsimi shqip perceptohej si misioni më i shenjtë. Përkundër mungesës së kushteve elementare, entuziazmi nuk mungonte. Sot entuziazmi është duke përjetuar krizë identiteti, tendencë për t’u identifikuar me të rrejshmen, përkundër përmirësimit të kushteve globale. Arsimi shqip vazhdon të ballafaqohet me shumë probleme, ndërkohë që koncepti i arsimit si mision vjen duke u zbehur. Rrethanat ndryshojnë dhe kjo nuk i përket vetëm arsimit, as vetëm arsimit shqip dhe as vetëm Ballkanit. Kemi ngecje të përgjithshme, përderisa revolucioni teknologjik merr hov. Fakti i kauzalitetit cirkular, ndërlidhshmërisë mes shkaqeve dhe pasojave, na bën me dije se të gjithë mbajmë përgjegjësi për gjendjen aktuale, përfshirë këtu edhe avancimin e pamjaftueshëm të arsimit shqip. Në këtë kontekst, kurthi më i madh do të kishte qenë parapëlqimi i rolit të viktimës, me ç’rast do të kishim vazhduar të mos ndërmarrim masa drejt përmirësimit të gjendjes së tashme.

Meqë keni pasur mundësi ta përjetoni edhe sistemin e kaluar arsimor, por edhe këtë tash – të reformuar e të modernizuar, na thoni cili është mendimi juaj – cili ka rezultuar si sistem më i suksesshëm arsimor për shqiptarët?

M. HOXHA: Kur flasim për reformat e arsimit të lartë, mbi të gjitha kemi parasysh reformat konform “Sistemit të Bolonjes”. Kam përshtypjen se ndodhën dhe gabime ose keqkuptime gjatë implementimit të Sistemit në fjalë, e që kanë të bëjnë me mospërfilljen e kushteve apo rrethanave të përgjithshme ku u soll kjo reformë. Për shembull, që të mund të kemi vlerësim adekuat të studentëve sipas metodës së re të “rrethimit të përgjigjes së saktë” në testet me shkrim (e cila përgjigje e saktë mund të jetë ose përgjigjja e gatshme “a”, ose përgjigjja e gatshme “b”, ose përgjigjja e gatshme “c” etj.), para së gjithash do të duhej të ndërtonim shprehi që të mos kopjojmë nga njëri-tjetri gjatë provimit me shkrim. Një shprehi të këtillë nuk do të ndërtojmë ose rindërtojmë, përderisa nuk kuptojmë se në Universitet jemi që të pajisemi me dituri dhe jo vetëm që të marrim një diplomë. Ose, nuk do të bindemi për pasojat e kopjimit, nëse nuk sjellim dhe sankcione të cilave do t’u përmbahemi, në rast të thyerjes të këtij rregulli elementar, pra, ndalesës së kopjimit. Nga ana tjetër, nuk duket i arsyeshëm reduktimi i vlerësimit të studentëve në provime me shkrim, duke i anashkaluar provimet me gojë. Ndodh që studenti t’i nisë dhe përfundojë studimet duke e “provuar fatin” me rrethime përgjigjjesh të gatshme dhe duke mos iu dhënë rasti ta shprehë diturinë e tij të realtë. Ky nuk është varianti më i suksesshëm.

Çfarë mendoni për nivelin e arsimit shqip, në përgjithësi, dhe të atij shqip në Republikën e Maqedonisë, në veçanti? Ku gjendet ai në relacion me majat e suksesit të arsimit botëror?

M. HOXHA: Nuk do të kishim qenë objektivë, nëse themi se niveli i arsimit shqip ka qenë dhe vazhdon të jetë i njëjtë si në Shqipëri, po ashtu edhe në Kosovë, në Maqedoni, në Mal të Zi dhe në Luginën e Preshevës. Mirëpo, arsyet e këtij dallimi në cilësi janë objektive dhe ato janë të njohura për të gjithë. Arsimi i lartë shqip në Maqedoni është relativisht i ri në krahasim me arsimin e lartë në Shqipëri, e sidomos në krahasim me arsimin e lartë në shtetet e zhvilluara evropiane ose në krahasim me, për shembull, Universitetin Harward në SHBA. Kushtet ekonomike, politike dhe socio-kulturore në të cilat nisi dhe vazhdon të zhvillohet arsimi shqip në Maqedoni, janë gjithashtu të pakrahasueshme me po të njëjtat kushte ku nisën, vazhduan dhe vazhdojnë të zhvillohen universitetet me famë botërore. Pra, përsosja e arsimit në përgjithësi varet nga shumë faktorë. Nga ana tjetër, faktet dëshmojnë se trojet tona dhanë hulumtues shkencorë të rangut botëror. Atëherë, i mirëseardhur do të kishte qenë besimi se në një të ardhme jo dhe aq të largët, atëherë kur institucionet shtetërore do të investojnë më shumë, arsimi i lartë shqip në Maqedoni mbase dhe do të ecë krahas majave të suksesit të arsimit botëror.

 Ku e shihni defektin që shqiptarët as edhe në shek. XXI nuk kanë arritur të krijojnë një universitet kombëtar konkurrent në korniza globale?

M. HOXHA: Përgjigjja në këtë pyetje kërkon, para së gjithash, sqarimin e termeve. Nëse me sintagmën “universitet kombëtar” nënkuptojmë një universitet, të themi, gjithëidentifikues të shqiptarëve, atëherë para se gjithash do të duhej të përpiqeshim të institucionalizojmë një ide të tillë. Se a varet kjo mundësi vetëm nga vullneti i shqiptarëve, kjo është temë tjetër, njëkohësisht temë-boshte. Po qe se në rast hipotetik do të kishim arritur të institucionalizojmë një ide të këtillë, atëherë do të duhej t’i rrekeshim respektimit të rregullave akademike. Jam e qëndrimit se kemi potencial për konkurrencë në korniza globale. Dhe përsëri, se a do të mund ta jetësonim apo jo këtë konkurrencë, kjo nuk varet vetëm nga potenciali ynë. Përfundimisht, do të mund të flisnim për defektet eventuale dhe konkrete, nëse një universitet gjithëidentifikues shqiptar do të çalonte gjatë garimit në korniza globale.

 Çfarë mendoni për tekstet shkollore me të cilat edukohen nxënësit shqiptarë që nga arsimi fillor e deri te ai universitar? Cila është cilësia e tyre dhe çfarë kuadro mund të presim nga ky formim shkollor?

M. HOXHA: Tekstet shkollore me të cilat edukohen nxënësit shqiptarë në arsimin fillor në Maqedoni lëngojnë nga shumë mangësi, që vijnë si pasojë e mënyrës se si rregullohet çështja e po këtyre teksteve në po këtë shtet. Njëra nga mangësitë është përkthimi tekstual i teksteve nga maqedonishtja në shqip. Kjo shkakton huti te nxënësit, që do të thotë se nxënësit kanë vështirësi ta kuptojnë lëndën që u ofrohet. Nga ana tjetër, përmbajtja e disa teksteve shkollore reflekton politizimin e skajshëm të shoqërisë sonë. Ndërtimi i identitetit kombëtar shqiptar nuk ka baza të diskutueshme ose të paqarta, prandaj nxënësve shqiptarë nuk guxon t’u imponohet, nëpërmjet teksteve shkollore, kontestimi i bazave të pakontestueshme. Duke u nisur nga këto fakte, roli i familjes në ndërtimin e kuadrove të ardhme, puna e prindit me fëmijën, mbeten të pazëvendësueshme.

 Po për mësimdhënësit çfarë mendoni? A e kryejnë ata me dinjitet detyrën e besuar?

M. HOXHA: Kjo është çështje individuale. Nuk është e drejtë t’i gjeneralizojmë dukuritë. Kemi mësimdhënës të cilët detyrën e besuar e kryejnë me dinjitet, por kemi dhe mësimdhënës të cilët, për arsye të ndryshme, janë të papërgjegjshëm. Në mesin e arsyeve të ndryshme shkaku i të cilave degradimi i arsimit tonë mori hov, hyjnë problemet te cilat i prekim në pyetjet e kësaj interviste. Ndodh gjithashtu që mësimdhënësi mos dijë ta kryejë detyrën e vetë. Duke mos i gjeneralizuar dukuritë, vlen të përmendet edhe një dukuri tjetër: ndodh që mësimdhënësi i shkollës së mesme të jetë më i përgatitur se ligjëruesi universitar. Kjo është në favor të nxënësve të shkollave të mesme dhe në disfavor të studentëve. Ana e mirë e rasteve të këtilla është shpresa, se me ndryshimin e rrethanave do të mund të përmirësohet edhe gjendja aktuale e arsimit në mesin tonë.

Cili është ndikimi i politikës në arsim? Apo, a kanë elitat politike shqiptare vizion për arsimin shqip?

M. HOXHA: Nëse dakordohemi se politika ka ndikim në arsim dhe nëse njëkohësisht e kemi parasysh gjendjen aktuale të arsimit shqip, atëherë njëkohësisht dakordohemi se elitat politike shqiptare do të duhej ta rishqyrtojnë vizionin e tyre ndaj arsimit shqip. Të paktën, të vetëdijesohen për kushtet globale që ndikojnë në cilësinë e arsimit tonë. Ky konstatim do të kishte qenë eufemizmi im më dashamir përmes së cilit do të preferoja t’i përgjigjem pyetjes suaj.

 Meqë kohëve të fundit janë bërë të shpeshta dukuritë e plagjiaturave, botimeve fiktive ndërkombëtare, diplomave të blera e të tjera. Cila mendoni se është zgjidhja për këtë problem kaq të ndjeshëm?

M. HOXHA: Ka vite me radhë që kur dukuritë e plagjiaturave, diplomave të blera dhe ngjashëm janë bërë të shpeshta. Nuk do të thoja se bëhet fjalë për një fenomen, gjithsesi të ndjeshëm, që ka nisur të shfaqet kohëve të fundit. Aq më shumë, kam bindjen se shumë vonë nisëm të krijojmë ndjeshmëri ndaj kësaj çështjeje. Dhe, po qe se do të duhej ta zgjidhnim problemin, atëherë para së gjithash do të duhej t’u përgjigjemi pyetjeve vijuese: Cilët faktorë ndikuan që çështja të degradohet deri në këtë shkallë? Cili është motivi i degradimit të arsimit, cilat instanca e lehtësuan këtë degradim, sa kohë zgjat kjo amulli? Duke iu përgjigjur pyetjeve të parashtruara, i pashmangshëm do të kishte qenë edhe supozimi se mos vallë degradimi i arsimit shqip, dhe jo vetëm shqip, është, ndoshta, dhe i paramenduar. Në këtë fazë të zgjidhjes së problemit mund të shfaqet një rrezik: të ngecim gjurmëve të identifikimit të problemit, pastaj të shpërqendrohemi dhe, si rrjedhojë, çështjen ta degradojmë edhe më shumë. Kushtet të cilat duhet t’i përmbushë një hulumtim shkencor janë strikte dhe të njohura për qarqet akademike. Së këndejmi, problemin nuk do të mund ta zgjidhim nëse vazhdojmë t’i shpërfillim parimet e punimit shkencor. Për shembull, një punim doktorature medoemos do të duhej të ketë / të jetë tezë. Përfundimisht, problemin do të mund të nisnim ta zgjidhnim, po qe se nuk do të vazhdonim të lejonim, për arsye të ndryshme, të promovojmë doktoratura që nuk janë doktoratura.

 Ashtu si edhe ne shumë fusha të tjera të shoqërisë, korrupsioni vazhdon “të lulëzojë” edhe në arsim. Pse mekanizmat politike janë të pafuqishme përballë kësaj dukurie? A po na bëhet traditë kjo dukuri?

M. HOXHA: Përgjigjja më e logjikshme në pjesën e parë të pyetjes suaj do të kishte qenë: korrupsioni vazhdon “të lulëzojë” edhe në arsim, sepse korrupsioni nuk është dukuri e izoluar. Se a na bëhet kjo dukuri traditë ose jo, kjo çështje duhet argumentuar. Atëherë, pyetja është: Sa përpiqemi ta argumentojmë dhe luftojmë korrupsionin në arsim? Dhe përsëri, meqë korrupsioni nuk është çështje e izoluar, problemi ka të bëjë me gatishmërinë ose mosgatishmërinë e eliminimit të korrupsionit në përgjithësi, në çdo sferë të shoqërisë, pa përjashtim.

 Cilat mendoni se janë sfidat e arsimit shqip sot, shikuar në plan gjithëkombëtar? Dhe, sa ndihmon ky arsim në integrimin ndërshqiptar në Ballkan dhe në diasporë? Pse nuk ka iniciativa serioze për integrimin e programeve mësimore ndërshqiptare, por kjo çështje mbahet peng me arsyetimin e integrimeve euro-atlantike?

M. HOXHA: Pyetjet e intervistës suaj prekin njëkohësisht problemin e sfidave të sotme të arsimit shqip. Se a mbahet peng çështja e integrimeve të programeve mësimore ndërshqiptare me arsyetimin e integrimeve euro-atlantike, kjo gjë duhet analizuar. Të kuptuarit e problemit të iniciativës serioze për integrimin e programeve mësimore gjithëshqiptare, kërkon shqyrtim serioz të këtij problemi: vendosjen e problemit në fjalë në suaza të gjeopolitikës. Ndërkohë që gjeopolitika nuk është (vetëm) në duart e shqiptarëve ose të fuqisë së elitës shqiptare. Me fjalë tjera, jam e qëndrimit se edhe problemi i integrimit të programeve mësimore ndërshqiptare, njësoj si edhe çështjet tjera që i shpalosëm gjatë kësaj interviste, do të duhej të shqyrtohet në lidhshmëri me situatat tjera, ku interesat gjeopolitike janë faktorë të pakapërcyeshëm, vendimtarë.

 Sa mendoni se arsimi shqip ndikon edhe në krijimin e gjeneratave atdhetare dhe me vizion për të ardhmen e shqiptarëve në Ballkan?

M. HOXHA: Arsimi kualitativ shqip ndikon në krijimin e gjeneratave atdhetare. Duke u nisur nga fakti se gjuha është shtylla e identitetit të një kombi, pra nga fakti se gjuha shqipe është shtylla e identitetit të kombit shqiptar, arsimi në gjuhën shqipe duhet të kultivohet. Ky kultivim nuk duhet të jetë zgjedhor, por duhet të jetë i obligueshëm. Gjithnjë duke i pasur parasysh rrethanat globale, arsimi kualitativ shqip do të krijojë vizion inteligjent për një të ardhme të qëndrueshme të shtetit dhe kombit shqiptar.

Korrupsioni në Universitetet shqiptare

Shitblerje e notave, keqpërdorime gjatë regjistrimit të studentëve, nepotizëm familjar e partiak, avancime të stafit mbi punime plagjiature... janë vetëm disa nga format e korrupsionit në Universitetin e Prishtinës “Hasan Prishtina”.
Image result for korrupsioni ne arsim
Megjithëkëtë, askush deri më tash nga zyrtarët e UP-së nuk ka dhënë përgjegjësi para organeve të drejtësisë. Ata që janë denoncuar në Prokurori nuk kanë marrë dënim për veprat penale që janë ngritur kundër tyre. Në vitin 2013, Drejtoria për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Korrupsionit në kuadër të Policisë së Kosovës pati arrestuar njëmbëdhjetë zyrtarë të UP-së, në mesin e tyre edhe asistentë, nën dyshimin se kanë marrë prej 4,000.00 deri në 10 ,000.00 euro për regjistrim të studentëve në UP, në Fakultetin e Mjekësisë, të Edukimit..., etj.

Por, këta të akuzuar janë rikthyer në vendet e tyre të punës, pasi u liruan nga aktakuza. Prokuroria ka ngritur aktakuzë edhe ndaj ish-rektorit të UP-së, Enver Hasani, ish-shefit të Prokurimit në UP, Hakif Veliu, dhe Albert Rakipit, drejtor i Institutit për Studime Ndërkombëtare (ISN) në Tiranë, për “Falsifikim të kontratës” dhe për “Diferencën e çmimeve për pagesa të përkthimeve”. Ndërsa, në vitin 2012, Njësiti Kundër Krimeve Ekonomike dhe Korrupsionit nën dyshimet për “Mitëmarrje” dhe “Shpërdorim të detyrës zyrtare” ka arrestuar edhe një profesor të UP-së.

Studentët e këtij Universiteti deklarojnë se korrupsioni po vazhdon të shfaqet në forma të ndryshme dhe se për këtë ata thonë se kanë vënë në dijeni edhe organet e UP-së, si dhe ato të Prokurorisë, por që sipas tyre nuk kanë dhënë rezultat për luftimin e korrupsionit. Disa studentë thonë se duke pasur parasysh si është vepruar me shumë raste korruptive në UP, nuk kanë më besim tek gjyqësori dhe prandaj edhe nuk kanë bërë denoncime, ndonëse kanë pasur fakte ta bëjnë këtë.
Related image
Korrupsioni, në disa forma

Astrit Dehari*, nga Lëvizja Studentore për Barazi “Studim, Kritikë, Veprim” – SKV, thotë se në UP korrupsioni ekziston në disa forma. Në këtë Universitet ai thotë se korrupsioni është i shfaqur nëpërmjet nepotizmit, punësimeve të militantëve të pushtetit.

Sipas tij, kjo është një nga format e korrupsionit që vërehet mirë në të gjitha njësitë akademike. Përpos kësaj, ai thotë se ka dhe forma të tjera të korrupsionit që kanë të bëjnë me bazën materiale. “Pra, me shitblerjen e notave, keqpërdorimet për regjistrim të studentëve e këtu më së shumti ka spikatur Fakulteti i Mjekësisë, ku doli dhe skandali me arrestimin e 11 asistentëve vitin e kaluar dhe më pas lirimin e tyre për shkak që pushteti nuk pati interes t’i shkojë deri në fund atij hetimi duke parë që arrin deri tek ministrat dhe njerëzit në Qeveri”, thotë Dehari . Ai thotë se forma tjetër e korrupsionit është ajo në avancime, kryesisht tek titujt akademikë.

Mosgatishmëria për ta luftuar korrupsionin

Por, këto dhe shumë forma të shpërfaqjes së dukurive korruptive, Dehari thotë se i kanë denoncuar prejse ekzistojnë si organizatë, madje me dhjetëra raste korruptive dhe se i kanë dorëzuar ato dhe në Prokurorinë e Shtetit. Po ashtu, ai thotë se i kanë denoncuar edhe tek njësitë akademike dhe në zyrat e dekanëve. “Ky problem vjen prej lart, prej institucioneve që udhëheqin shtetin dhe është parë që nuk ka vullnet që të luftohet korrupsioni në UP dhe dukuritë tjera pa bërë presion publik si student, si organizatë. Për këtë shpjegoi shumë qartë rasti i punimeve të ish-rektorit, Ibrahim Gashi, i cili është ngritur në mënyrë korruptive në titujt e tij akademikë dhe gjithë Kosova e ka ditur këtë, por pa u ndërmarrë protesta nuk është ndërmarrë asnjë masë...”. Arben Mehmeti, student senator, thotë se studentët nuk kanë mekanizma me të cilët do të identifikonin rastet e korrupsionit në UP. Kështu që ai shpreson se ata të cilët janë përgjegjës të ndihmojnë në identifikimin dhe luftimin e korrupsionit të përmendur në UP, ta bëjnë këtë. “Jo vetëm në UP, por në çdo institucion tjetër korrupsioni duhet të luftohet. Denoncim deri më tani nuk kemi pasur, por inkurajoj të gjithë studentët që të denoncojnë çdo formë të korrupsionit që ata hasin dhe sigurisht ne do t’iu qëndrojmë pas deri në fund dhe me aq fuqi që kemi do t’iu dalim në mbrojtje”, thotë Mehmeti.
Related image
Studentët s’kanë besim tek gjyqësori

Ndërsa Eurisa Rukovci, nga Klubi Politik i Studentëve, thotë se në UP korrupsioni zakonisht haset tek profesorët, disa prej të cilëve sot janë dekanë dhe senatorë. “Por, korrupsioni është i shprehur edhe tek shumica e organizatave studentore dhe Parlamentit Studentor që janë të lidhura me grupe kriminale dhe parti politike”, thotë ajo për gazetën. Si Klub i Studentëve, Rukovci thotë se nuk kanë denoncuar raste në gjyqësor asnjëherë. “Ne nuk kemi pasur kurrë besim në objektivitetin e tyre. Si metodë e kemi përdorur denoncimin përmes medieve...”. Ajo thotë se pa u solidarizuar studentët dhe pa protesta e aksione, rezistenca kundër grupeve dhe klaneve mafioze nuk do të jetë shumë e fortë. Ndërkaq, në një intervistë dhënë për “Zërin” rektori, Ramadan Zejnullahu, ka pranuar se ka evidentuar shumë shkelje në këtë institucion prejse ka ardhur rektor. Rektori Zejnullahu ka thënë hapur se në këtë Universitet gravitojnë dukshëm grupet e interesit që pengojnë punën institucionale dhe parimore.
Image result for korrupsioni ne arsim
Skandali me diplomat e Pejës

Përndryshe, muaj më parë kemi raportuar edhe për skandalin me diploma në Fakultetin e Shkencave të Aplikuara të Biznesit në Pejë, i cili më herët ka funksionuar në kuadër të UP-së.

Sipas shkrimit të botuar në gazetë, Prokuroria Themelore e Pejës ka autorizuar rihapjen e hetimeve për rreth 1000 diploma të ish-studentëve të Fakultetit të Shkencave të Aplikuara të Biznesit në Pejë.

Bëhet fjalë për 503 diplomat e studentëve, për të cilat ka pasur hetime fillestare nga Prokuroria dhe nga Inspektorati i Ministrisë së Arsimit dhe për 474 studentë të tjerë, të cilët siç thuhet në një dokument të Prokurorisë, të datës 22 korrik 2015, të siguruar nga gazeta “Floripress”, “të cilët kinse kanë diplomuar para Komisionit dhe në bazë të Ligjit të Procedurës Administrative, në bazë të ‘notimit zyrtar’”. Nën “llupën” e Prokurorisë do të jetë edhe raporti i muajit prill 2015 me të gjeturat e Inspektoratit të Arsimit për 503 diplomat e studentëve të këtij Fakulteti. Javë më parë ka dhënë dorëheqje edhe rektori i Universitetit “Haxhi Zeka” në Pejë, Naser Mrasori, i cili ka deklaruar se do të mbetet vetëm profesor në Universitetin e Prishtinës.

Korrupsioni ne Universitet/Arrestohen nente pedagoge e seksere ne Shkoder. Pedagoget edhe drejtues te universitetit, zevendes dekan e shefa departamentesh. 200-700 euro per nje note kaluese apo note ne dobi te studimeve master. Korrupsioni, problemi real ne universitetet publike. Studentet ne proteste permanente, kurre nuk flasin per korrupsionin e pedagogeve, madje e mbulojne ate

Image result for korrupsioni ne arsim

Arrestohen nente pedagoge e seksere ne Shkoder. Pedagoget edhe drejtues te universitetit, zevendes dekan e shefa departamentesh. 200-700 euro per nje note kaluese apo note ne dobi te studimeve master. Korrupsioni, problemi real ne universitetet publike. Studentet ne proteste permanente, kurre nuk flasin per korrupsionin e pedagogeve, madje e mbulojne ate(SKANDAL) Policia ne nisje dhe, prokuroria ne vijim, kane arritur te godasin rastin e pare masiv te korrupsionit ne universitetet publike.

Kete here ne universitetin publik Luigj Gurakuqi ne Shkoder.

Rasti eshte i rende dhe perfshin nivelin e larte drejtues ne universitet, dekanat dhe departamente.

Gjithnje ne skemen klasike, nota kaluese apo nota te larta per te kapur mesataren e domosdoshme per studimet master, kundrejt nje shume parash.

Hetimi i Prokurorisë së Shkodrës ka zbuluar se disa shefa departamentesh dhe studentë të Fakultetit Filologjik në Universitetin “Luigj Gurakuqi”, nëpërmjet disa personave që kryenin rolin e sekserëve, kanë krijuar një skemë korrupsioni në dhënien e provimeve në vlera monetare që varionin nga 200- 700 euro për provim.

Prokuroria e Shkodrës nisi hetimet e sinjalizuar nga Policia dhe më pas ka marrë nga gjykata lejen për arrestimin e nëntë personave, dy pedagogë dhe tre shtetas që luanin rolin e sekserit.

Të ndaluarit janë zv.Dekani i Fakultetit të Filologjisë, Rokin Dabërdaku dhe pedagogu Simon Lufi, gjithashtu shef i Departamentit të Historisë. Që të dy pedagogët akuzohen për korrupsion pasiv. Ndërkohë me akuzën e “ushtrimit të ndikimit të paligjshëm” janë ndaluar Vehbi Bala dhe Ndoc Deda, që prokuroria thotë se luanin rolin e sekserit mes studentëve dhe pedagogë.

Ndërkohë, për korrupsion pasiv janë ndaluar Brunilda Allushi, Vehbi Allushi, Renato Trushi dhe Arsen Lekaj.

Prokuroria e Shkodrës thotë se këta persona bashkëpunonin me njëri-tjetrin për të ndihmuar studentë të ndryshëm, në këmbim të parave, që të merrnin provimet, kryesisht në degën e Historisë.

Prokuroria e Shkodrës ka arritur të zbulojë se zv.Dekani i Fakultetit të Filologjisë dhe Shefi i Katedrës së Historisë, nëpërmjet sekserëve Vehbi Bala dhe Ndoc Deda, kanë marrë para nga studentë të ndryshëm. Në këmbim, pedagogët u kanë siguruar studentëve nota kaluese në provime të ndryshme ose vlerësime të larta, të cilat më pas do të shërbenin për regjistrimin në master.

Ky eshte problemi real ne universitetet publike, per te cilin kerkush nuk guxon te flase, studente te angazhuar ne nje Levizje per Universitetin as qe e cikin kete problem jetik.



Korrupsioni në arsimin e lartë në Shqipëri ka përfshirë në masë Universitetet publike. Ky ka qenë rezultati i studimit të publikuar nga Lëvizja “Mjaft” në bashkëpunim me Ambasadën Amerikane, ku më shumë se 86% e studentëve të pyetur kanë pranuar se paguajnë për të marrë provimet.

Sipas të dhënave nga ky studim, pesë universitetet publike, përkatësisht Universiteti i Tiranës, i Korçës, i Shkodrës, i Vlorës dhe Universiteti i Durrësit shihen nga studentët si institucionet arsimore me nivel të lartë korrupsioni te pedagogët.

GJETEJET E STUDIMIT

45.3% e studentëve kanë pohuar se korrupsioni shfaqet më së shumti për të paguar provimet.

30.02 % për favorizim e më pak për sigurimin e shërbimeve nga sekretaria dhe sigurimin e konvikteve

Pagesa për provimet renditet si shkaku më i përhapur i korrupsionit. 63.5% e studentëve paguajnë për të marrë klasën, 30.8% për të përmirësuar notën dhe 5.8% për të patur shanse për të vazhduar studimet.

ARSYET QË NXISIN KORRUPSIONIN

Të pyetur mbi arsyet që nxisin korrupsionin, studentët pohojnë se kjo vjen nga mosrrespektimi i rregullores dhe shumë pak prej pagave të ulëta të pedagogëve.

41.5% e studentëve mendojnë se arsyeja është moszbatimi i rregullores
20.8% mendojnë se është mentaliteti
9.4% rezultaet e ulëta të studentëve
7.5% nivelin e pagave dhe infrastukturën e dobët

KORRUPSIONI MË I PËRHAPUR NË UNIVERSITETET E RRETHEVE

Duket se universitetet e rretheve janë ato të cilat janë infektuar më së shumti nga fenomeni i ryshfetit. Një gjë e tillë pohohet edhe nga studentët, nga ku 55.8% prej tyre thonë se korrupsioni ekziston më shumë në universitetet e rretheve, sesa në kryeqytet.
Por pagesa për provim është e pranishme edhe në Universitetin e Tiranës. Raporti vëren se në këtë institucion problem është edhe mungesa e pedagogëve gjatë orëve të mësimit.

Në Universitetin e Shkodrës një provim kushton 100 euro. Madje jo vetëm mund të kalosh, por edhe të marrësh notën që dëshiron. Rasti i korrupsionit është sjellë përmes dy videove të transmetuara gjatë emisionit “Stop” në TV Klan.

Në dy kamera të fshehta, tregohet sesi studentet që kërkojnë të marrin provimin e biokimisë, mjaftojnë t’i drejtohen zyrës së profesoreshës Ditika Kopliku, shefe e Katedrës së Biokimisë dhe në këmbim të parave, ato sigurojnë jo vetëm provimin, por edhe notën e dëshiruar.

Në kamerën e parë të fshehtë, studentja kërkon që të marrë provimin ku ka ngelur dhe pasi paguan paratë, nga 4 që e kishte, ajo siguron një 8.

Edhe në rastin e dytë, studentja paguan sërish shifrën prej 100 eurosh dhe në vetëm pak minuta bisedë e merr provimin me sukses.



STUDIMI I “MJAFT”

Studimi është ndërtuar mbi bazën e një formulari me 23 pyetje gjatë periudhës shkurt – tetor 2016.Veç treguesve të korrupsionit në focus kishte dhe lirinë e fjalës e të veprimit dhe të drejtën për t’u informuar.


Flori Bruqi

Leter nga Tirana

Homazh për atdhetarin e diplomatin e shquar, Gani Azemi

Prof. As. Dr. Enver Bytyçi

Në historinë tonë kombëtare brezat kanë lënë një trashëgimi të pashtershme, e cila i frymëzon shqiptarët në udhën e lirisë, demokracisë dhe prosperitetit. Ndërsa periudha e dekadave të fundit të shekullit XX ishte për Kosovën koha e rilindjes së saj, për shkak se djemtë dhe vajzat e Kosovës u shkolluan dhe mësuan se nuk mjafton vetëm pushka për ta fituar lirinë. Ndër këta më të spikaturit ishte padyshim Gani Azemi, një personalitet politik, diplomat, gazetar, veprimtar i shquar dhe pse jo edhe krijues e poet i talentuar.
Gani Azemi lindi më 1951 në fshatin Babush, afër Gadimes së njour në Kosovë për shpellën e saj të famshme me kristalet e mrekullueshme. Ndoshta këtu, ku dhe mbaroi studimet e para, ai u formua si idealist i kristaltë, me shpirtin e lirisë dhe dashurinë e pakufishme për vendin e tij, Kosovën. Mbaroi normalen e Ferizajt e më pas universitetin e Prishtinës. Ai ishte vetëm 17 vjeç kur u përfshi në protestat dhe demonstratat e vitit 1968 për “Kosovën Republikë” dhe natyrshëm një protestues i kësaj moshe nuk mund ta tradhëtonte veten e tij në asnjë moshë tjetër. Prandaj nuk iu nda veprimtarisë patriotike për një Kosovë të lirë e të pavarur, derisa nën presionin e forcave të sigurisë e të shërbimit të fshehtë serb u detyrua më 1978 të arratiset nga vendi e të kërkonte azil në Bruksel. Eshtw interesant fakti se kur Ganiu u arratis nga Kosova nw Perendim po kryente shwrbimin ushtarak nw armatwn jugosllave. Tw guxoje tw ikje nga ai shwrbim ishte njw guxim i dyfishtw, qw shprehte veç tjerash vendosmwrinw e tij pwr tw sfiduar regjimin e Beogradit nw Kosovw. Njw sfidw, tw cilwn pak njerwz e kanw realizuar. Dhe pwr kwtw arwsye Gani Azemi ishte nw shwnjestwr tw goditjeve dhe tw atentateve tw UDB-sw. Shwrbimi sekret serb nuk mund tw pranonte kwtw sfidw, si dhe devotshmwrinw dhe punwn atdhetare tw tij me qwllim lirinw e shqiptarwve nw Kosovw. Prandaj u pwrpoq qw ta likuidontw atw fizikisht, siç kishte bwrw me patriot tw mwdhenj tw asaj kohe si Jusuf e Bardhosh Gwrvalla (1981) apo Enver Hadrin mw vonw (1990). Ai u largua dhe dezertoi nga ustria jugosllave pas njw dhune e torture tw zgjatur nw kohw, pwr ç’shkak ishte dobwsuar dhe do tw pwrballes edhe me ndonjw swmundje. Ashtu, I dobwt, por me vullnet tw fortw Ganiu i tha “JO” shwrbimit ushtarak, i tha “JO”, torturws e dhunws fizike e psikologjike tw regjimit tw Beogradit.
Gani Azemi u shfaq në Bruksel asokohe jo si një punëkërkues, por si një luftëtar lirie. Shpirti i lirisë ishte dhe shpirti i Kosovës, e cila pak më vonë do të bëhej përsëri pre e dhunës dhe terrorit serb. Ndodhën ngjarjet e vitit 1981, të krahasueshme me ato të vitit 1968, dhe Prishtina e qytete të tjera të vendit u pushtuan nga tanket, ushtria dhe policia federative e Jugosllavisë (saktësisht Serbisë). Zoti Azemi prej këtij momenti organizoi mërgatën e Brukselit, më pas të të gjithë shqiptarëve në Belgjikë e më vonë me ndikim tek e gjithë mërgata në Europë e deri në Amerikë, për të denoncuar dhunën shtetërore të Beogradit në Kosovë. Denoncimi i atyre veprimeve antihumane e antishtetërore ishte një detyrë parësore për shumë arësye.
- Sepse Serbia ishte shfaqur para opinionin europian si viktima e shqiptarëve dhe e kombeve të tjera në Ballkan dhe me evidentimin e dhunës serbe e denoncimin e saj, ajo do të shihej me sytë e një realiteti ekzistues.
- Sepse shqiptarët, ata në Shqipëri dhe shumë shqiptarë të Kosovës në diasporë nën ndikimin e ideologjisë komuniste hoxhiane, u shfaqën në opinionin perendimor si nacionalistë, si njerëz problematikë, që duan të ndryshojnë hartën e Ballkanit me dhunë. Ky qëndrim i Shqipërisë pas prishjes së marrëdhënieve me Kinën, duke thirrur në ndihmë të pushtetit nacionalizmin e përforcoi përceptimin se “serbët janë vërtet viktima të shqiptarëve”. Në vend të ankoheshin shqiptarët, ankoheshin serbët, në vend që shqiptarët të qanin për varret që hapeshin, ata mburreshin me heroizmat e tyre dhe me dëshmorët fiktivë të tyre, duke e ndihëmuar procesin e viktimizimit të Serbisë e të serbëve.
Me pwrkushtimin e jashtwzakonshwm tw tij, Gani Azemi punoi me mish e me shpirt pwr bashkimin e diasporws shqiptare nw botwn e Perendimit dhe pwr kwtw qwllim bashkwpunoi ngushtw me shumw patriot tw tjerw me emwr, si Jusuf Gwrvalla nw Gjermani e Hysen Gwrvalla nw Zvicwr. Nw kwto pwrpjekje ai u shpreh gjithnjw kundwr indoktrinimit tw shqiptarwve me ideologjinw komuniste, qw vinte si propagandw e regjimit komunist tw Tiranws. Sipas tij "nuk fitohet përkrahja e botws demodratike me parulla komuniste, por vetëm duke kërkuar mbrojten e tw drejtave të njeriut dhe të popullit për shqiptarët të Kosoves". Duket se Deklarata e tw Drejtave Universale tw Njeriut si dhe zhvillimet qw kishte marrw mbrojtja e kwtyre tw drejtave pas Konferencws sw Helsinkit kishin shwnuar njw ndikim tw jashtwzakonshwm te ai.
Bashkatdhetarwt e tij mwrgimtarw e mbajnw mend Gani Azemin si njw personalitet me cilwsitw e njw njeriu tw mençur e tw urtw, karizmatik e mw njw zw tw fuqishwm si vocal e nw pwrmbajtje, si njw intelektual qw ushqente besim, krijonte atmosferw entusiazmi dhe dwshmonte fuqinw e mendimit tw tij patriotic e demokratik. Vokali i tij ndoshta ishte i trashwguar nga babai, i cili ishte njw imam (hoxhw) I zoti nw fshatin e tij tw lindjes.
Gani Azemi nuk u tundua nga kjo lloj megalomania, u tërhoq nga vetëmburrja. Ashtu i qetë, paqësor, dukë prodhuar gjithnjë energji positive ai iu ngjiz jo vetëm fakteve, ngjarjeve, të dhënave, argumenteve që prodhonte sidomos grupi për të Drejtat e Njeriut, të cilin ai e drejtonte bashkë me Enver Hadrin, por i tillë u shfaq para bashkëbiseduesve europianë. Rastësisht ose jo ai jetoi dhe militoi në kryeqytetin e Europës së Bashkuar. Aty gjeti bashkëbisedues të shumtë, me të cilët kontaktoi çdo ditë e çdo orë, duke ndarë me ta ngjarjet e Kosovës, sidomos dhunën e terrorin serb që ushtrohej mbi shqiptarët. Nuk u ndal asnjë moment dhe punoi me përkushtim në marrëdhënie të ngushtë me politikanët e diplomatët europianë të Brukselit, me median europiane, me personalitete të kulturës dhe shkencës. Bashkëshortja e tij, Mejreme Azemi, e cila është ende sot e angazhuar me shtypin dhe medien në Bruksel, u bë një mbështetje e jashtëzakonshme për Gani Azemin, duke krijuar kështu një çift të aftë e të suksesshëm në përpjekjet e mundimshme në ndihmë të çeshtjes kombëtare shqiptare.
Natyrisht që dalja e Dr. Ibrahim Rugova ne skenën politike dhe të lidershipit të Kosovës krijoi një hapësirë të re për përpjekjet e vazhdueshme të diasporës shqiptare në ndihmë të çlirimit të vendit nga sundimi e dhuna e Serbisë. Duhet thënë se diaspora e shqiptarëve të Kosovës mund e duhet shënuar si kontribuesja kryesore e lirisë dhe pavarësisë së Kosovës, edhe për shkak të pamundësive për të vepruar në territorin e saj. Gani Azemi kishte shumë arësye të ishte në një linjë me Rugovën e të bëhej krahu i djathtë i tij në kryeqytetin europian, ku vendimmarrja ishte shumë domethënëse për lirinë e shqiptarëve. Ai kishte një profil të lartë intelektual, kishte kapërcyer, ashtu si edhe Rugova, nëpër shumë realitete të dhimbshme për vendin, kishte marrë pjesë në barrikadat e luftës për liri, kishte një përvojë të gjatë të luftës “guerile” kundër pushtetit e dhunës serbe në Kosovë. Nga ana tjetër kishte një temperament të qetë, e urrente protagonizmin, por punonte fort për të informuar botën demokratike për çka po ndodhte në Kosovë. Ai ishte i urtë, i kthjellët, karakteristika këto që i pëlqenin liderit historik të Kosovës.
Për të gjitha këto arësye mund të thuhet se Rugova dhe Gani Azemi u mirëkuptuan që së paku në Bruksel të plotësonin njëri-tjetrin. Nëpërmjet Gani Azemit Ibrahim Rugova ishte çdo ditë i pranishëm në Parlamentin Europian e në Komisionin Europian, por edhe në Këshillin e Europës. Ai u bë urëlidhëse midis Prishtinës e Brukselit si dhe mbështetja kryesore e Ibrahim Rugovës në ndërtimin e promovimin e çeshtjes shqiptare të Kosovës në Bruksel. Dhe jo vetëm në institucionet europiane, por edhe në selinë e NATO-s Gani Azemi u gjend kurdoherë si bashkëbisedues dhe ndërlidhës i politikave të lëvizjes çlirimtare të Kosovës me interesat, konjukturat dhe rrethanat në të cilat duhej të vepronte Aleanca e Atlantikut.
Nëse ka patur ndonjë lidhje të qëndrueshme e të pakompromis për lirinë e Kosovës midis dy personaliteteve, si dhe midis Kosovës dhe Europës, midis Prishtinës dhe Brukselit, kjo lidhje padyshim mund ta marrë emrin si lidhja midis Dr. Rugovës dhe Gani Azemit. Në këtë mënyrë zoti Azemi u bë “ambasadori” i parë i presidentit Rugova në Bashkimin Europian, u formua praktikisht e teorikisht si një diplomat i klasit të lartë, u shqua për një marrëdhënie miqësore, mirëkuptimi e kompromisi me partnerët e tij të politikës dhe diplomacisë euripiane e euro-atlantike, duke shkuar hap pas hapi te krijimi i bindjes se “Kosova vuan një regjim aparteidi”, dhe se “duhet dalë nga kjo situatë dhune e terrori të pandërprerë të regjimit të Milosheviçit”. Sa më shumë shtohej terrori serb në Kosovë, aq më shumë i rriste Gani Azemi kredencialet e vendit të tij dhe përçonte argumentet e ndërhyrjes nga jashtë për zgjidhjen e konfliktit.
Por edhe kur lindi UÇK, ai me shumë maturi e largpamësi dalloi se lëvizja paqësore e Dr. Rugovës dhe Lëvizja e Armatosur për Çlirimin e Kosovës ishin dy aleatë të pandashëm për lirinë e saj. Qenë shumë pak ata njerëz që Luftën dhe UÇK-në e kuptuan dhe e interpretuan si të tillë, si zgjatim i përpjekjeve të shqiptarëve për liri e pavarësi, fillimisht përmes lëvizjes paqësore active të refuzimit të regjimit serb në Kosovë. Ndër ta spikati Gani Azemi, duke dhënë mesazhin e bashkimit të shqiptarëve në luftën kundër përpjekjeve të Milosheviçit për asgjësimin e tyre.
Pas Luftës Gani Azemi thjesht iu gëzua çlirimit të Kosovës dhe mbeti gjithnjë besnik i vijës së urtë e filozofisë përbashkuese të presidentit Rugova. Ndërsa pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, më 17 shkurt 2008, qeveria e Kosovës e emëroi Gani Azemin si këshilltar-Ministër në ambasadën e saj në Bruksel. Nuk e di nëse do të gjendej apo u gjet ndonjë diplomat tjetër si ai për ta përfaqësuar Kosovën si ambassador në kryeqytetin europian! Por ky aspekt nuk është çeshtje që mund të trajtohet në këtë homazh me rastin e 4 vjetorit të asaj dite të dhimbshme, kur njeriu i urtë e besnik i Rugovës dhe i Kosovës ndërroi jetë.
Kam pasur fatin ta njoh Gani Azemin, të bisedoj me të, madje në librin tim “Ibrahim Rugova: Filozofia politike dhe nacionale”, kam vënë disa vargje të poemës që ai i kushtoi presidentit historik të Kosovës, Dr. Rugovës. Me këtë dua të përmend faktin se Gani Azemi nuk ishte thjesht një politikan dhe diplomat, ishte gjithashtu poet, eseist, gazetar dhe një personalitet, vepra e të cilit mund të konsiderohet shumëdimensionale, para së gjithash humane e shoqëruar me vendosmërinë, përkushtimin dhe devotshmërinë e pafund për t’i dhënë Kosovës lirinë e pavarësinë e saj.

12/4/16

Leter nga Melburni( Shkruan:Fritz Radovani)

Nga Fritz RADOVANI:



PO  KUR  TË  MAROHEN  BURRAT ?!

Image result for fshati sheldise



Ishte viti 1913, kur Mark Kakarriqi ishte ambassador në Vjenë, dhe Shkodra vazhdonte me kenë e rrethueme nga Mali i Zi… Një gazetar e pyeti Markun: “Po kur të marojnë Burrat, shka keni nder mend me ba? – “Kur të mbarojnë burrat,  luftën do ta vazhdojnë gratë”, ju pergjegj Mark Kakarriqi... E fjala e Tij besa, vazhdoi edhe në okupacionin e 1944...

Edhe një Marije tjeter mbas Maria Shllakut rroku armët...

70 vjetori i VRASJES...

●ISHTE MARIA ZOJZI (DEDA) ME BURRIN E SAJ PJETER DEDEN..., në Sheldi.

Me 5 dhjetor 1946 në Shkoder festohej Nata  e Shën’ Kollit. Një mbramje jo e zakonshme në këtë qytet të lashtë, që gjithmonë ka përcjellë brez mbas brezit doket e zakonet e të parëvet të vet. Edhe pse shumë qytetarë janë largue ndër krahina të ndryshme të vendit ose edhe jashta Atdheut, zakonet i ruejnë, ashtusi atë ditë që festohën në Shkodër.

Atë natë të duket sikur qyteti asht prush ose ma mirë me thanë, sikur toka asht ndezë flakë prej dritave që depërtojnë jashtë dritarëve e kafazlijeve karakteristike të qytetit. Rrugët janë paqtue mjaft herët mbasi sejcili e ka mendue dishka para se me ra muzgu. Një gjel asht flijue edhe ndër shtëpitë e Pazarit të vjetër ndër kodrat rreth Kalasë, sëpse festa ka kohë që ka shkapërcye muret e nalta, të veshuna me shermashek e lulevile të shtëpive katolike.

Festa e Shën Kollit kremtohet në të gjitha anët ë qytetit. Dugajtë janë mbyllë njëherësh tue urue njeni-tjetrin: “Për shumë mot festën, pritshi të mirë mot!”

Në çdo votër asht vue buzmi, sigurisht jo, ma i madhi, mbasi ai ruhet për natën e madhe të Këshnellave, por sejcili oxhak nxjerr tym simbas forcës se asaj mbramje përzie me erën e gjellëve, që amvisat përgatisin me mjeshtrinë ma të madhe të grave të njohuna në këtë natë feste. Ajo që e ban ma të veçantë këtë natë asht qiri që ndezet në çdo shtëpi. Qiri i Shën’ Kollit asht  i pikturuem me lajle e lule shumëngjyrshe që vëndoset në krye të vendit dhe ndezet nga i zoti i shtëpisë e, festa fillon!

Fëmijët janë ma të gëzuemit në sofren e vet dhe me sytë e tyne vezullues kontrollojnë çdo qoshë pa u rrëshqitë asgja. Aty kanë vargjët e fiqëve të thatë, arrat e lejthijat që aq shumë ua kande, molla e fruta të stinës, dikund shihet edhe ndonjë ftu e portogal.

Gjyshet e moshueme, prej kohësh ndër kanavetat e tyne me dryj kanë ruejt për këtë natë të mbështjellun në letra xhami, qyfterin e derdhun ndër format e bukura të peshkut.

Vena nuk i mungon as ma fukarasë. Ulen ndër sofrat e shtrueme me sofrabezat e kuq, fillon urata prej ma të moshuemve dhe mbas sajë në kupë të qiellit kanga e Shën’Kollit: “Vjen Shën’Kolli prej Misirit...” Vazhdon zani ma i bukur i shoqnuem prej korit të pjestarëve të familjes. Naltohet zani me u ndigjue edhe prej komshijve, mbasi asht kënaqësi kur të nesërmen bisedohet prej grave se kujt i asht ndigjue zani ma larg.

Prej sofrës së fëmijve vjen lajmi se kur, do të vijnë në sofrën e tyne bukfikja e pitegjarpni i bamë me arra e rrush të thatë Selaniku. Mbas sofrës, fëmijët e gzuem e të marrakotun nga gzimi vazhdonin laradashat në dhomën e fjetjes ndër dyshekët e shtruem përtokë.



Gaz’ e hare në atë dhomë fëmijësh, ndërsa në dhomën tjetër nder të gjitha sofrat bisedohej: “Ku e merr me pasë mendjën e tyne!”...

Ma plaku rrëmon zjarmin e në plasat e trungut të lisit me mashë kërkon me ba xhixha e shkëndia që çohen përpjetë. Krizmat e tyne i kujtojnë fishekzjarret që zbërthenin dikur në naltësi. Mendja i fluturon tek Kisha e Madhe... Sigurisht shenjë nervoziteti... Gratë i heqin vërejtje: “Boll ma, mos e luej se bukuri tèk asht!” Lodhja e ditës e shoqnueme me atë të pijes bajnë punën e vet e, kështu, ngadalë në Shkoder fillon e bie qetësia...

***

●NATA  SHËN  KOLLIT..., dukej, sikur u mbyll pa krizma armësh partizane...

Atëherë, kur  ndër sofra shkrepën gotat e vëndosuna mbi sofrabezat e bukur që sonte kanë sipër gjithë të mirat, ndër mjaft shtëpi asht i treti Shën’Kollë që gratë kanë hapë arkat e baulat e nusisë dhe kanë hjedhë mbrendë, ndoshta, përgjithmonë fustanet e bukura me lloj-lloj ngjyrash, se ato janë zëvendsue me futat e zeza dhe degërmitë e bardha ashtusi në shtëpijat e Dedejakupëve, Kazazëve e të sa e sa të tjerëve, burrat e të cilave janë pushkatue. Janë mjaft në Seksionin e mbrendshëm tue u torturue e kushedisa ndër birucat e qelitë e këtij qyteti, ku çdo ditë djelmët e sa nanave hidheshin si thasë prej dritaresh me u thye kokat dhe me u hapë rrashtat ndër kalldramët e oborreve, ku ndihej vetëm era e shfarosjes së qytetnimit shkodran e atij kombtar europian, nën parullën e njohun të komunistëve: “Borgjezëve e reaksionarëve, plumbin ballit!”

Mbas mesnatës ndigjohen vetëm gjurmët e randa të këpucëve me thumba të agjentave, patrullave, zhurmat e xhipsit të Sigurimit të Ahmet Sujit e topolinos së Dulaç Lekiqit që merreshin me arrestime. Punojnë vetëm zyrat e hetuesisë së Seksionit të Mbrendshëm, të Seksionit Katolik, ndonjë zyrë e qarkorit të Partisë, që vazhdon në ilegalitet tue shpërnda urdhnat e sajë me agjentët terroristë të natës që tashma kanë pushtue qytetin.

Këto zyra, të drejtueme nga agjentët jugosllav bashkpunojnë me oficerët tanë tradhhtarë  Qazim Kapisyzi, Arif Gjyli, Lilo Zeneli, Ndrekë Nallbani, Ali Qorri, Zoji Themeli, Pjerin Kçira, Rasim Dedja, Nesti Kopali, Xheudet Miloti etj., që nuk i fikun dritat kurrë mbasi ditë e natë dritaret janë të mbylluna, për mos me u ndigjue ndër rruga virrmat e britmat e të torturuemve të shkallmuem nder kalldrame për vdekje.

Ka mjaft nana që nuk i zë gjumi tue mendue se në duert e kujt ka loçkën e zemrës.

Një prej këtyne nanave asht edhe fatzeza Pina, e shoqja e Shtjefën Zojzit, që zemra i ndien dishka... Ajo, atë natë feste rri me sy të ngulun harû ndër gaca tue vrojtue kah votra, nuk i bahet me u ulë në sofër. Ajo asht e veçantë në të gjithë Shkodrën! Ajo ka në mal vajzën me emnin Maria. Vetë emni të ban me kujtue pa e njohë fare, një grue të pastër, besnike dhe trimneshë. Asht grueja fisnike e Pjetrit të Dedëjakupëve, që për besën e dhanun një ditë në kunorën Shenjtë kur në gisht vuni rrethin e martesës, merr malët bashkë me fatin e sajë dhe del me luftue komunizmin që ka pushtue mbarë Atdheun.

Nuk ishte jo hov rinie edhe pse ishte 30 vjeçe, por në zemër kishte mullâ urrejtjen e vrasjes së kushrinit nga komunistët, ingj. Ludovik Zojzit, arkitekt i vorrëve të Rrëmajit. Vllaun e saj prof. Rrok Zojzin, e kishin torturue në Sigurim se kishte guxue me thanë se, sa ka vra Zogu për 15 vjet komunistët i kanë vra për 15 ditë. Kjo grue zgjodhi rrugën e malit mbasi nuk mund të jetonte pa Lirinë e Atdheut, një dëshirë e pathyeshme edhe e burrit të saj që nuk kishte pranue bashkpunimin me komunistët. Ata nuk dinin me nda Shqipninë nga familja ashtusi dikur,  burrat e motit bashkë me gratë burrnesha që morën malët për liri.

Edukata qytetare e atdhetare ishte brumosë edhe prej dy axhave klerikë të familjes Zojzi.

Në heshtjen e asaj natës kriminelët mendojnë vetëm për krime e vrasje. Këtë detyrë do ta kryenin ma së miri Zoji Themeli, Toger Baba, Vaskë Koleci, Dulaç Lekiqi, Fadil  Kapisyzi e Zenel Cani me shokët e Ndjekjës. Në të dalun të dritës së datës 6 dhjetor, rreth orës 04.00 të mëngjezit, në luginën e prronit të Hijes së Madhe, në Meshkallë të Sheldisë, kur Maria e zgjueme... doli nga çadra e vendosun prej Pjetrit në atë vend, u ndigjue një za: “Dorëzou Marije, se nuk të vrasim!”...

Ajo, u përgjegj: “Për së gjalli kurrë, mor qena....!”, nxori armën nga brezi sëpse, e njihte mirë “besën” e komunistëve... Po, gjuejtjet e automatikëve të katilëve komunistë nga pozicionet e vëndosuna rreth asaj çadre gjatë natës, e rrëzuen  përdhé...

Ajo u vra me pushkë në dorë. Gjaku i pastër i Marijes u derdh në përrue dhe zbriti në Dri, për me përshëndetë ma afër Shkodrën. Ajo me ujët e Drinit pershëndeti edhe Nanën e vet për me i tregue Asaj se, “kur më linde Ti, bashkë me qumështin gjaku më mori erë baroti, ashtu si më pate mësue qyshë të re, në besë të burrit qëndrova e bashkë me Pjetrin e dashtun u vramë për liri!..” Rozafa veshtroi Vajzen e Zojzakëve e nuk ju ndigjue zani!

Maria nuk ishte as e para shkodrane e as e fundit që doli malësh me armë në dorë mbas vitit 1944 me luftue kundër komunistëve. Ishte edhe Maria Shllaku po prej Shkodret, që zani i sajë do të jehonte për 50 vjet ndër malët e Kosovës. Vajza shqiptare u tregue gjithmonë e denjë për armët që mbante në brez. Ajo nuk u përkul as para pushkatimit, as para torturës, as para yllit të kuq të “çlirimtarëve jugosllavë”, me të cilin na zhigatne Flamurin. Ajo i provoi burgjet komuniste, ajo provoi malët e Tepelenës, ajo provoi baltat e kënetave të Myzeqesë, ajo nuk iu tremb as presionit moral, shpirtnuer e fizik të hetuesisë, as interrnimeve, as punës së randë të fermave e kooperativave bujqësore por, gjithkund mbas burrave vuejtën për një kafshatë bukë, lindën dhe rritën fëmijë që njëditë... do të ishin ndera e Atdheut.

            ***

●Vajzat e vërteta shkodrane në ballin e Rozafës vendosën dafina!

Vajzat e vërteta Shqiptare, Shkodra i ka pa edhe më 2 prill 1991!

Ishin vajzat e djelmët e shkollës “Jordan Misja” që me Flamurin e ngjymë në gjakun e djelmoçave trima shkodranë, marrshuen drejt Demokracisë! Ishin po ato vajza që më 14 janar 1990 i trandën thëmelet bustit të diktatorit të shekullit Stalin. E, prap më 2 prill, do të djegin tankun para diktatorit tjetër Enver Hoxha, që nuk i la gja mangut atit të tij, tue paralajmërue fundin e veprës së tyne: Turpit të Shekullit XX-të.

Toka Shqiptare i ruen në gjiun e sajë Herojtë, edhe pse sot na nuk dijmë ku pushojnë shumica e Tyne. Fshatarët e Meshkallës e ruejtën për 45 vjetë  Marijen në tokën e tyne, me një rrasë të vogël si shenjë nën kaçuba ferrash. Aty çobanët kishin shkrue me kujdes: “Këtu pushon Maria e Shtjefën Zojzit, besnike e burrit të saj”. Njëditë ata fshatarë bashkë me krahinat e Jubanit, të Gurit të Zi, të Sheldisë e përrreth e përcollën për në Rrëmaji, Heroinën e tyne. Aty e priti Shkodra, sigurish, Ajo nuk erdhi me petkun e bardhë të nusisë por me atë visar që asht  ma i Shenjti dhe ma i shtrenjti, Ajo erdhi e veshun me Flamurin e Shqipnisë si një zonjë e randë, me atë Flamur që Maria, me gjakun e sajë i ka shlye pergjithmonë yllin e qelbun të Titos, Stalinit, Enverit e Ramizit.

Edhe Flamuri, në shenjë nderimi për Heroinën e vet në zemrën e tij ka vu portretin e saj: SHQIPËN DYKRENARE. Ajo sot prehët me Nanën Pinë, mbasi burrin e besës komunistët e zhdukën, tue e vra për së vdekuni në Zallin e Kirit, pranë vorreve të Rrëmajit. Edhe Ai asht aty afër Marijes, aty ku janë shumica e Martirëve të Shkodrës...

●Të gjithë bashkë pa Shenjë as Emen tek koka...

●Marije! Më duket se, për kërkend ma shumë se për Ty....Shkruente dikur..., i madhi ynë

At Gjergj Fishta:           “... Ju besën

Ka për t’ua dhanë mbi vorr, se kurr për s’ gjalli

S’ ka me e koritun namin t’uej e nderën,

Se ka me dekë p’ r Atdhé si desin burrat

Si diqet, qé, ju për nji Shqipni t’lirueme.”

Shenim: U lexue në Radio Shkodra nga autori, me 5 Dhjetor 1992.

    Botohet në Dhjetor 2016.